Vier dagen per week werken is teveel, schreef ik ergens in mei. Dus plande ik vanaf het moment dat het zomerreces begon voor elke week een extra vrije dag in. Mijn vierdaagse werkweek werd een driedaagse werkweek (twee dagen op kantoor, één dag thuiswerken), en mijn driedaagse weekend werd een vierdaags weekend. Inmiddels is het zomerreces voorbij. Tijd dus om terug te kijken. En vooruit te kijken.
Ik heb de extra vrije dag aangesloten op mijn reguliere weekend van vrijdag tot en met zondag. Elke donderdag had ik vrij. Dat was agendatechnisch net wat makkelijker te regelen dan elke maandag vrij. Ik wilde ook graag die vier aaneengesloten dagen vrij. Want twee dagen werken / één dag vrij / één dag werken / drie dagen vrij voelt anders. Dan is die ene werkdag zo’n onderbreking van je weekend…
Hoe is het bevallen?
Daar kan ik kort over zijn. Maar dat doe ik natuurlijk niet. Want er moet wel een fatsoenlijk blogje mee gevuld worden. Ik doe dit nooit meer. Hier kan ik aan wennen. Drie dagen werken en vier dagen weekend doet de balans echt omslaan. Meer vrije dagen dan werkdagen. En dat elke week. Het voelt daarmee echt alsof tijd voor mijzelf (en Vriendin en het huis en de tuin) belangrijker is geworden dan tijd voor ‘een baas en inkomen’.
Neveneffecten
Er waren wel wat bijzondere neveneffecten die ik vooraf niet verwacht had. Zo bleek vier dagen aaneengesloten vrij zijn voldoende om te vergeten welke dag van de week het was. Op vrijdagavond het gevoel hebben dat het ‘al’ zaterdagavond is. En op zaterdagavond het gevoel hebben dat het ‘al’ zondagavond is, en dat je morgen weer aan het werk moet. De horror…! Voor mij in elk geval een teken dat er voldoende ontspanning zat in de vier dagen vrij.
Ook op een ander vlak was er sprake van desoriëntatie. Twee keer ben ik op maandagochtend verkeerd gereden. De afslag naar mijn werk gemist.
Niet verwacht maar ook niet onlogisch: ons Hondje heb ik de afgelopen periode meer gemist. Thuis zijn zonder dat hij in mijn buurt rondscharrelt of ligt te slapen als ik ergens aan het klussen ben blijft leeg aanvoelen. Niet zo gek als je bedenkt dat hij er bijna elf jaar lang dagelijks was.
Effectiviteit
Ik heb het de afgelopen zes weken lekker rustig aan gedaan, het was tenslotte zomervakantie. Maar toch ben ik een stuk verder gekomen met het restaureren van de luiken rond ons huis. Ook heb ik een pergola voor mijn druivenstruiken gebouwd.
Vier dagen aaneengesloten vrij geeft meer tijd om meters te maken én tegelijkertijd het ook eens een dagje kalm aan te doen, zonder iets te ‘moeten’ in huis of tuin.
Verder merkte ik dat ik mezelf meer tijd gun om dingen rustig uit te zoeken, en vooraf beter na te denken als ik aan een klus wil beginnen. Dat scheelt stress en fouten bij klussen, zeker bij de dingen die ik voor de eerste keer doe. En dat is hier best wel veel.
Hoe nu verder?
Tsja. Dat is best een lastige vraag. Kan ik me financieel veroorloven om structureel drie dagen te gaan werken? Zeker wel. Ik kan morgen zelfs helemaal stoppen als ik dat wil. Maar dat wil ik nog niet. Ik heb nog een mooie klus te klaren waar ik veel voldoening uit haal. Is dat nou het ‘One More Year Syndrome’ dat zo’n bekend begrip is in de FIRE-gemeenschap? Misschien wel. Misschien niet.
In elk geval ga ik dit recept van de driedaagse werkweek elke recesperiode herhalen. Gewoon nu al inplannen in mijn agenda. Je kunt immers niet vaak genoeg oefenen voor het echte stoppen.
En mocht ik ooit nog iets anders gaan doen, dan zal het met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid niet voor meer dan drie dagen per week zijn.
Persoonlijke financiën. Ik blog er tegenwoordig weinig over. Afgelopen weken was het zelfs zo dat het Tuindagboek juni 2025 eerder gepubliceerd werd dan de (financiële) kwartaalupdate. Voor Geldnerd was het juist zijn lust en zijn leven. Waar blogde ik vroeger over, en wat nu?
Hele blogpagina’s heb ik volgeschreven over mijn spreadsheets. Over de inrichting van mijn administratie. Over de ontwikkelingen rond mijn pensioen. Iedere letter die er geschreven werd over veranderingen in het belastingstelsel werd door mij verslonden, zeker als de term ‘box 3’ viel. Mijn hele reis rond privacy en informatiebeveiliging, en alle experimenten om af te stappen van commerciële en gesloten software. Regelmatige updates over mijn broker en mijn bank, en de producten en (wan)prestaties die zij leverden.
Maar daar schrijf ik nauwelijks meer over. En dat komt eerst en vooral omdat ik mij er nauwelijks meer mee bezig houd.
Het heeft ook geen zin om te schrijven over alles wat er gebeurt in de Verenigde Verdeelde Staten van Amerika. Vroeger zou ik zeker geschreven hebben over Section 899 en al die andere dingen van de One Big Beautiful Bill Act. Maar nu denk ik ‘het zal wel’. Waarschijnlijk blijft er net zoveel van over als van de loze beloften van onze eigen peroxideblonde schreeuwlelijk in Den Haag.
Ik vind het wel heerlijk om bezig te zijn met en te schrijven over het beter maken van ons eigen kleine wereldje hier in Elders. De kluizenaar in mij geniet met volle teugen. Vriendin moet mij af en toe met zes paarden van ons erf af sleuren (gelukkig leven er genoeg paarden in onze buurtschap).
Maar niet helemaal…
Zijn mijn persoonlijke financiën dan niet meer belangrijk? Natuurlijk wel! Maar mijn financiële systeem staat, kost weinig tijd, en draait gewoon door. Saai, maar dat is juist goed. Wekelijks werk ik nog even de beleggingen bij. De administratie elke twee of drie weken. Elk kwartaal kijk ik uitgebreider naar mijn financiën en deel die met jullie in de Kwartaalupdate. En elk voorjaar en najaar krijgen jullie een Hypotheekupdate. Rond de jaarwisseling maak ik een nieuwe begroting. En aan het begin van elk jaar werp ik een kritische blik op mijn voorzieningen. Bij de verlenging van de contracten heb ik mijn verzekeringen gecheckt, en elk jaar kijk ik naar mijn zorgverzekering. Ook worden de meterstanden bijgehouden en is er goed nagedacht over het nieuwe contract.
Onlangs heb ik zelfs nog een macro geprogrammeerd. Die zet een rapportje dat ik kan downloaden bij SAXO om in een koersbestand dat GnuCash in kan lezen. Door de maatregelen van Yahoo lukt dat te vaak niet met Finance::Quote. Nu heb ik deze terugvaloptie in mijn GnuCash Converter zitten. Maar dat programmeren was al wel een tijdje geleden….
Ik besteed er minder tijd aan, die persoonlijke financiën. Het systeem draait. En levert resultaat.
Hoeveel tijd besteed jij aan je persoonlijke financiën?
Vandaag, lieve blogvriendjes en -vriendinnetjes, is het einde van een tijdperk. Vijf jaar geleden verruilden toen-nog-Geldnerd en Vriendin hun Nespresso-apparaatje voor een JURA-koffiemachine. Na jaar één, twee, drie, en vier informeerde ik jullie over de wetenswaardigheden van dit wonder der vernuft. Gewoon, omdat het kan, en omdat ik de spreadsheet toch al had. En omdat ik een spreadsheetfetisjist ben was.
Maar het feest eindigt hier. Niet omdat ‘de Jura’ er niet meer is of omdat ik geen koffie meer drink. Maar gewoon omdat vijf jaar lang genoeg is. Ik heb bij de eerste berekeningen besloten dat ik het apparaat in vijf jaar af zou gaan schrijven. En die vijf jaar zijn verstreken. Economisch is onze geliefde zeur-Truus dus volledig afgeschreven. Technisch is er niets aan de hand, en hopen we dat Truus ons nog heel lang blijft voorzien van kopjes koffie.
Hoeveel kopjes?
Onze machine houdt nog steeds keurig bij hoeveel kopjes van elk koffieproduct er aan ons afgeleverd worden. En ook van de Nespresso heb ik dat vrij nauwkeurig in beeld, door de aantallen cupjes die we verbruikten.
We zijn precies halverwege 2020 overgestapt van Nespresso naar Jura. Ik neem aan dat ons koffieverbruik een constante is gedurende het jaar. De aantallen uit één jaar koffie zijn dus voor de helft aan 2020 toegerekend, en voor de helft aan 2021. En zo verder. Het verbruik tot op heden in 2025 is dus de helft van het verbruik over de afgelopen 12 maanden.
Ons koffiegebruik is iets gedaald. Nog steeds is zeven dagen per week een kopje koffie het begin van de dag. In het weekend idealiter op bed, terwijl we nog even rustig een boekje lezen. Op werkdagen is het een vast onderdeel van het ontbijtritueel. ‘Eerst koffie’ is de gevleugelde kreet als één van ons de keuken binnenkomt.
Het gedaalde verbruik in 2024 en 2025 heeft twee aanwijsbare oorzaken. In mijn huidige baan heb ik weliswaar een vierdaagse werkweek en minimaal één vaste thuiswerkdag, maar dat is altijd nog minder thuiswerken (en minder thuis koffie drinken) dan in de laatste jaren in Geldnerd City. En vriendin is vorig jaar overgestapt van dubbele espresso’s naar ‘gewone koffie’. Dat scheelt.
Statistiekjes
We blijven grootverbruikers in Huize Geldnerd, blijkt uit de totalen.
Koffieproduct
Jaar 1
Jaar 2
Jaar 3
Jaar 4
Jaar 5
Totaal
Ristretto
0
2
0
5
0
7
Espresso
3.331
4.445
4.759
4.418
3.095
20.048
Coffee
145
15
53
191
744
1.148
Cappuccino
72
27
141
86
87
413
Café au lait
2
0
0
0
0
2
Macchiato
0
4
0
2
0
6
Latte macchiato
170
70
14
5
18
277
Portion of milk foam
11
26
16
4
7
64
Portion of milk
11
4
2
0
2
19
Hot water
1
0
0
3
0
4
Flat white
17
96
22
12
10
157
Totaal aantal koffieproducten
3.670
4.689
5.007
4.726
3.963
22.145
De dubbele espresso is nog steeds de favoriet, Meneer Elders is hier de grootverbruiker. Vriendin drinkt zoals gezegd nog steeds meestal ‘gewone’ koffie. In totaal hebben we 16,1% minder koffieproducten gebruikt dan in jaar 4.
Onderhoud
Zeur-Truus noemde ik haar al. Nog steeds wil ze om de haverklap een nieuw filter, reiniging van het melksysteem, of een uitgebreidere reinigingsbeurt. Ik heb de afgelopen jaren de merkaccessoires en onderhoudsartikelen van Jura gebruikt. De machine is nu afgeschreven, dus als de huidige voorraad op is schakel ik over op goedkopere generieke reinigingsmiddelen.
Onderhoud
Jaar 1
Jaar 2
Jaar 3
Jaar 4
Jaar 5
Totaal
Filter Vervangen
8
8
9
7
7
39
Schoonmaakbeurt
12
14
15
15
13
69
Melksysteem Reinigen
130
96
74
42
43
385
Ontkalken*
0
0
0
0
0
0
Koffiesysteem Spoelen
1.955
2.076
2.153
2.048
1.551
9.783
Melksysteem Spoelen
279
268
223
125
109
1.004
* Niet nodig, wij gebruiken de filterfunctie.
Aannames bij prijs per kopje
Ook dit jaar weer zoveel mogelijk dezelfde aannames als afgelopen jaren.
Voor de levensduur van de machine ga ik nog steeds uit van 5 jaar. Bij deze is de machine economisch dus afgeschreven.
Ook nu schat ik in dat we nog voor ongeveer een half jaar onderhoudsartikelen in huis hebben. Waterfilters, reinigingstabletten, vloeistof om het melksysteem te reinigen, vervangende slangetjes en filters voor het melksysteem. Naar rato neem ik dus een deel van de totale uitgaven aan onderhoudsartikelen om toe te rekenen aan dit jaar, de rest is ‘in voorraad’.
Voor de koffieproducten waarin ook melk verwerkt is (o.a. cappuccino en latte macchiato) ga ik uit van 70 ml (0,07 liter) melk per product en reken met een literprijs van € 1,39 (dat was vorig jaar € 1,29). In Huize Elders wordt nog steeds halfvolle biologische melk gebruikt.
Op koffie met melkschuim gebruiken we ook nog steeds een vleugje kaneelpoeder, ik heb dus ook de kosten van een potje kaneel meegenomen.
De gemiddelde prijs van een pondspak koffiebonen is dit jaar in beweging gekomen. En we kopen nu groots in als we bij de blauwe grootgrutter zijn, ook als er geen Bonusaanbieding is. Ik reken met € 9,99 per pond koffie (dat was vorig jaar € 8,99). Overigens werken we in de praktijk nog steeds vooral met kilozakken.
Ik heb geen kosten gerekend voor het drinkwater. Na het eerste jaar heb ik dat nagerekend en die kosten waren ongeveer 0,025 eurocent per kopje.
Berekeningen
In onderstaande tabel zijn de diverse variabelen opgenomen.
#
Jaar 1
Jaar 2
Jaar 3
Jaar 4
Jaar 5
Eenheid
A
Totale investering
1.573,29
€
B
Afschrijvingstermijn
5
jaar
C
Afschrijving per jaar ( A / B )
314,66
314,66
314,66
314,66
314,66
€
D
Onderhoudskosten per jaar
244,39
227,56
185,26
119,37
178,38
€
E
Aantal pondspakken koffiebonen
56
58
58
61
51
#
F
Prijs per pak
5,84
7,04
7,19
7,19
9,99
€
G
Totaal kosten koffiebonen( E x F )
327,04
408,32
417,14
438,71
509,49
€
H
Eenheden melk
266
131
195
109
124
#
I
Liter per eenheid
0,07
0,07
0,07
0,07
0,07
liter
J
Liters melk
18,62
9,17
13,65
7,63
8,68
liter
K
Prijs per liter melk
1,10
1,20
1,55
1,29
1,39
€
L
Totaal kosten melk( J * K )
20,48
11,00
21,16
9,84
12,07
€
M
Potje kaneelpoeder
2,20
2,50
3,99
3,99
3,99
€
N
Totale kosten in jaar (C+D+G+L+M)
908,77
964,05
942,34
866,70
1.018,58
€
O
Totaal aantal koffieproducten
3.670
4.689
5.007
4.726
3.963
#
P
Prijs per kopje( M / N )
0,24
0,21
0,19
0,19
0,26
€
Schrik! De horror! De prijs van een kopje koffie is maar liefst 7 cent gestegen naar € 0,26 per kopje. De oorzaak is simpel. Een grote bestelling onderhoudsartikelen (en minder kopjes om dat over te spreiden) en duurdere koffiebonen. De koffiebonen zijn ongeveer de helft van de totale jaarkosten.
Een kostprijs van 26 cent per kopje is zelfs iets meer dan in Jaar 1. En nog steeds minder dan de € 0,43 per kopje die de Nespresso ons vroeger kostte (die zijn inmiddels overigens fors duurder geworden…). Maar het is nog steeds heel betaalbaar, en de koffie blijft thuis toch het lekkerst. De investering in dit apparaat is een goede geweest.
Het is alweer een jaar geleden dat we de sleutels van Huize Elders kregen. Na een half jaar in tijdelijke huisjes en een jarenlang proces om het roer echt om te gooien was dat een absolute mijlpaal. We deden een aantal noodzakelijke klusjes, verhuisden onze spulletjes, en ineens woonden we er.
In dat eerste jaar hebben we veel gedaan, met name in de tuin. Langzaam maar zeker maken we die naar onze zin. Er zijn hier geen kleine klussen. Tientallen aanhangwagentjes met groenafval, en ook een aantal aanhangwagentjes met ander afval, zijn afgevoerd naar de stortplaats. Composteerbaar groenafval vindt z’n weg naar onze composthoop. En ik heb al zeker meer dan duizend slakken geraapt.
Er is nog veel meer te doen. Ook in en aan het huis. Onlangs hebben we wat klein dakwerk uit laten voeren, waaronder het vervangen van een kapot en lekkend dakraam. En we staan op het punt om de eerste grote opdracht gericht op verduurzaming te geven. De vervanging van alle kozijnen, ramen en buitendeuren.
We hebben veel geleerd in ons eerste jaar hier. Moestuinvaardigheden. Het gebruik van een cirkelzaag. Kleine reparaties aan van alles en nog wat…
En we zien ook resultaten. Ik kan hier rust vinden. Zodra ik de tuin in ga en mijn vingers in de aarde steek vergeet ik de wereld. En zie ik alleen nog mijn eigen stukje wereld. Dat is niet verkeerd nu de wereld in brand staat en ik niet bij machte ben om daar iets aan te doen (behalve goed nadenken welk hokje ik eind oktober aan ga kruisen bij de Tweede Kamerverkiezingen, en hopen dat zoveel mogelijk landgenoten hetzelfde doen).
Het beste moment om naar Elders te gaan was tien jaar geleden. Het op één na beste moment was een jaar geleden.
Notabene: de nieuwe server is inderdaad een QNAP geworden…
Inmiddels is het bijna twee maanden geleden dat we Hondje moesten laten inslapen. Eén van de meest verdrietige momenten in mijn leven. Hij heeft een fijn leven gehad met ons, en heeft een meer dan respectabele leeftijd bereikt. Maar ik mis hem nog elke dag.
We hebben een herinneringsplek voor hem ingericht. Een van de favoriete foto’s van ons Hondje, het speeltje dat hij meekreeg van zijn eerste baasje en dat 11 jaar in zijn mandje heeft gelegen, en het halsbandje dat hij om had toen hij bij ons kwam wonen. Ik sta er regelmatig bij stil.
En we hebben ook iets gedaan met zijn erfenis. Want ons verwende mormeltje had verschillende mandjes, een behoorlijke collectie eet- en drinkbakjes, een collectie poepzakjes, een verzameling speeltjes (de meeste nooit gebruikt…), dekentjes, en zijn trapje om op het bed te klimmen. En we hadden nog ruim twintig blikken dieetvoer, à raison van € 4,50 per blikje, en een paar zakjes met hondensnoepjes.
Na wat onderzoek hebben we contact gelegd met een Dierenvoedselbank hier in de omgeving. Die waren erg blij met deze spullen. Er zijn (te)veel mensen die het dieetvoer dat hun hondje nodig heeft niet kunnen betalen. Of die zich deze speeltjes of zoiets praktisch als een trapje voor een ouder hondje niet kunnen veroorloven. De Dierenvoedselbank gaat zorgen dat deze spulletjes een goede bestemming krijgen. Er zijn veel dierenvoedselbanken in Nederland. Even zoeken op internet, of advies vragen aan jouw dierenarts.
We hebben een paar souvenirs achtergehouden. Zijn eerste drinkbakje bijvoorbeeld, en zijn wandelriem. Want Hondje helemaal loslaten, dat lukt ons echt niet…
Het was in de zomer van 2019 dat het begon met een experiment. Ik moest het terugzoeken in mijn oude dagboek. De vierdaagse werkweek. Ik herhaalde het in de zomer van 2020, en ben daarna nooit meer teruggegaan naar een vijfdaagse werkweek. Ook in mijn huidige baan heb ik het vanaf dag 1 aangehouden. Een vierdaagse werkweek met minimaal één thuiswerkdag (de woensdag), en op donderdagmiddag begint het weekend.
Het vraagt vasthoudendheid. Vrijwel iedere week is er wel iemand die vindt dat zijn of haar bijeenkomst zo belangrijk is dat ik er fysiek bij moet zijn. Toch blijkt altijd dat de organisatie gewoon overeind blijft staan als ik dat niet doe. Idem met bijeenkomsten op vrijdag. Ik ben er slechts bij zeer hoge uitzondering, en toch is de organisatie nog niet in elkaar gestort. Gelukkig ben ik lang niet de enige in onze organisatie die niet langer het traditionele vijf-dagen-in-de-week-ritme volgt, dat helpt.
En toen kwam Elders.
Met heel veel leuk werk in een tuin waar het goed toeven is. Waar ik de zorgen om de wereld en het verdriet om het verlies van Hondje even vergeet als ik met mijn vingers in de aarde wroet. Liefdevol mijn jonge plantjes verzorg. En samen met Vriendin centimeter voor centimeter de tuin en het huis (in deze prioriteitenvolgorde) omvorm naar ons eigen paradijs.
En steeds vaker denk ik: vier dagen per week betaald werk is teveel. Zeker in het tuinseizoen (en dat begint eind januari en eindigt in november, zeg ik op basis van N = 1). Liever zou ik meer tijd thuis en in de tuin besteden. En minder aan betaald werk buiten de deur.
Tegelijkertijd denk ik dat ik mijn huidige baan dan niet meer zou willen. Ik ben manager, en dus per definitie volkomen nutteloos en overbodig, maar mijn afdeling verdient meer aandacht dan ik in drie dagen kan geven. Het zou nog knellender worden met het vijfdaagse ritme van de organisatie. Nu kan ik me ook prima voorstellen dat ik een andere functie zoek, die makkelijker in minder tijd te plooien is. Maar nu nog niet. Ik heb nog een missie, een verbetertraject om af te ronden. Over een jaar of twee is dat anders. Denk ik.
Toch heb ik alvast een nieuw experiment bedacht. In juli en augustus draait onze organisatie sowieso op een lager pitje. Veel mensen met vakantie en zo. ‘Wij van financiën’ zijn dan wel bezig met de begroting van volgend jaar, maar om ons heen zijn veel mensen weg. Dat scheelt ook in overleggen. Dus ik heb voor deze zomermaanden een vrije dag per week ingepland. Zodat ik twee maanden kan proeven van het ritme drie-dagen-werken-en-vier-dagen-weekend.
En ja, mijn vierdaagse werkweek is ooit ook begonnen als zomer-experiment. Dus wie weet hoe dit afloopt?
Het is hier op mijn blog de afgelopen weken vrij rustig. Combinatie van factoren, en dat kan nog wel even duren. De inspiratie stroomt eventjes niet. Dat gebeurt af en toe, weet ik na ruim 9,5 jaar schrijven. Komt wel weer.
Ook was het druk op het werk. Er waren de afgelopen weken een aantal deadlines en een paar zieken mensen die wegdoken voor hun verantwoordelijkheid. Dat alles maakte dat ik even een aantal stapjes extra gezet heb. Dat is nu klaar, en ik heb een weekje vrij genomen om lekker in de tuin te klooien.
De tuin
Eindelijk regen. Na ruim 6 weken droogte viel er hier in Elders 30 mm in de afgelopen week, verspreid over meerdere dagen. De regentonnen zitten weer vol en alle nieuwe aanplant staat er weer patent bij. In de dagen na de regen zag je alles weer de grond uitspringen. Inclusief het onkruid.
We trekken hier dagelijks wel jonge esdoornzaailingen uit de grond. Een gevolg van de bekende ‘propellertjes. Afkomstig van de esdoorn in de tuin van de buren. Je moet er snel bij zijn, al na enkele weken hebben ze een diepe wortelpen en lukt het niet meer om ze uit te trekken. Uitgraven is dan de enige optie. Verder is Vriendin heerlijk met plantjes aan het experimenteren: splitsen, vermeerderen, opkweken uit zaad. De borders van de siertuin worden voller en kleurrijker.
En ook dat is een oorzaak van de verminderde schrijflust. ‘Buiten’ trekt een stuk harder dan het computerscherm.
De kas
De afgelopen twee maanden hebben we binnen veel dingen opgekweekt, vooral voor de moestuin. Op elke zonnige vensterbank stonden bakken en bakjes met zaad. De pogingen hadden wisselend succes, maar ik ben toch niet ontevreden. Afgelopen weekend zijn de laatste zaailingen naar grotere potjes gegaan, en in de kas neergezet. Daar krijgen ze momenteel de meeste zon en de meeste warmte. Elke ochtend en elke avond maak ik even een rondje en geef water waar nodig. Op warme en zonnige dagen is dat ook écht nodig.
En zeg nou zelf, als je zo’n schap vol jonge plantjes ziet, daar word je toch blij van? Tomaten (drie soorten), pepers, spruitkool, courgette, pompoen, en nog heel veel andere soorten. Komende weken zal het stapsgewijs in de kas en in de moestuin geplant worden.
De wereld
Tsja. De wereld. Beschouw mij maar als afgehaakt. Ik lees The Economist, maar vermijd de journaals en de actualiteitenprogramma’s, ik word er verdrietig en boos van. Uiteraard zag ik de aandelenbeurzen (en mijn portefeuille) naar beneden denderen toen Trump de volgende fase inging van zijn plan om van de wereld een nog grotere puinhoop te maken dan het al was. Ik moest echt even op mijn handen zitten om niet mijn hele spaarbuffer leeg te trekken en bij te kopen.
Maar betrouwbaarheid en voorspelbaarheid zijn de basis van samenwerking. En die twee eigenschappen heeft de Verenigde Staten Trumpistan op dit moment absoluut niet. De Amerikaanse beurzen en de dollar daalden, en de Amerikaanse staatsobligaties werden duurder. Het voelt als het einde van een tijdperk.
De Regenboogbrug is voor veel huisdierliefhebbers een bekend begrip. Het verhaal vertelt over een weelderige groene weide “aan deze kant van de hemel” (dus voordat je de hemel binnengaat). Volgens het verhaal gaat een huisdier, wanneer het sterft, naar de weide en krijgt daar weer een perfecte gezondheid. Het huisdier rent en speelt de hele dag met de andere dieren. Er is altijd vers voedsel en water, en de zon schijnt altijd. Maar er wordt ook gezegd dat terwijl het huisdier er gelukkig is, ze hun eigenaar missen die ze op Aarde hebben achtergelaten.
Als hun baasje sterft, komt die ook bij de weide aan, en dat is wanneer het huisdier stopt met spelen, zich omdraait, aan de lucht snuffelt en in de verte kijkt waar ze hun geliefde baasje zien. Opgewonden rennen ze zo snel als ze kunnen naar hun baasje toe, en huisdier en baasje begroeten elkaar enthousiast. Vervolgens steken huisdier en baasje samen de Regenboogbrug over naar de hemel, om nooit meer gescheiden te worden.
En die weide, dat is waar ons Hondje nu is. We hebben hem in moeten laten slapen. Zijn lijfje was op, de ongemakken stonden de kwaliteit van leven in de weg. En hij gaf ook zelf duidelijk aan dat hij er geen zin meer in had.
Wat is er gebeurd?
Vanaf medio 2022 ging het minder goed met Hondje. Ouder worden viel hem zwaar. Hij wilde nog graag, was dol op wandelen en spelen, maar zijn lijfje wilde niet meer. Dat vond hij best wel lastig. Als hij probeerde op de bank te springen, en het lukte niet, dan keek hij vol verbazing om naar zijn eigen achterlijf. Alsof hij wilde zeggen ‘kom op nou!’.
Een maandelijkse injectie met het medicijn Librela had gelukkig wel een positief effect. Hij dribbelde weer vrolijk rond en klom zelfs weer zelfstandig de trap op en af. De bank en het bed bleven onneembare vestingen, maar met twee hondentrapjes losten we dat probleem ook op.
Geestelijk ging hij wel steeds verder achteruit. De ouderdomsdementie kreeg steeds meer vat op hem. Steeds vaker keek hij ‘s ochtends na het ontwaken verdwaasd om zich heen. Alsof hij niet wist waar hij was en wie wij waren. Als we hem dan even knuffelden, en hij aan ons kon ruiken, dan merkte je na een paar minuten dat hij het wel weer ontdekte. En stond hij oprecht blij te kwispelen alsof hij ons heel lang niet gezien had. Wat in zijn kleine koppie natuurlijk ook zo was. Heel soms vonden we ’s ochtends een plasje in huis. Ook dat was een teken van de vorderende dementie. Vaak stond hij er sip en schuldbewust bij te kijken terwijl ik het zonder te mopperen opruimde. Ik gaf hem dan altijd even een extra knuffel, om hem te laten merken dat ik hem echt niets kwalijk nam.
De laatste weken ging het snel achteruit. Zijn hartje takelde af. Vocht achter de longen bemoeilijkte zijn ademhaling. Een paar kuurtjes met een vochtafdrijvend medicijn hielpen nog een beetje. Maar hij at steeds slechter. En werd zwakker. Afgelopen week wilde hij niet meer mee met zijn favoriete juf van de uitlaatservice. Liet hij zelfs zijn favoriete hapje (gekookte kip met rijst) staan. En wisten we dat we een moeilijke keuze te maken hadden. Uit liefde voor hem.
Zijn naam was Tof
Hondje, zijn echte naam was Tof, was een Jackhuahua. Een kruising tussen een Jack Russell en een Chihuahua. Een Jack op dunne pootjes die kon bibberen als een chihuahua als hij bang was of het koud had. Bang was hij zelden, ons Hondje van 7 kilo had de persoonlijkheid van een Deense Dog. Ik heb hem wel eens van een pitbull af moeten pulken… Alleen onweer en vuurwerk en andere harde knallen, daar had hij het niet op. Bij nachtelijk onweer kroop hij bibberend tegen ons aan (in elk geval toen hij nog niet doof was). De held. Eigenwijs was hij. Luisteren deed hij niet. Voor kunstjes was hij te dom (of deed hij in elk geval alsof). Maar hij was het allerliefste Hondje van de hele wereld.
We adopteerden hem in het Verre Warme Land, toen hij ruim 6 jaar oud was. Hij leefde niet op straat, maar wel op een plek waar hij niet kon blijven. Bij andere hondjes die hem niet aardig vonden, dus werd er gevochten en probeerde hij voortdurend weg te lopen. Bij ons kreeg hij alle aandacht, en dat beviel hem wel.
Ik ben erg blij dat hij de verhuizing naar Elders nog heeft meegemaakt. En nog een zomer in onze tuin heeft kunnen rondscharrelen. Het was zichtbaar dat hij genoot, en wij genoten van hem. Daarmee zal Huize Elders voor eeuwig ook zijn huis zijn. Het huis van Hondje.
Eten en Slapen
Aandacht was fijn… Als hij niet sliep, tenminste…. Ik schreef over zijn dagritme in een jaarlijks blogje over de schatten aan geld die hij gekost heeft en ook recent nog. ‘s Ochtends rond 06.30 liepen we altijd een rondje. Daarna ging hij liggen tukken tot de uitlaatservice hem kwam halen. Weer thuis rond 12.30, vermoeid door het harde werken in de roedel. Dus snel een snackje en daarna weer slapen. Tot een uur of 17.30. Dan was de eerste wel weer thuis van kantoor (of we werkten thuis), en kwam hij zich melden voor een wandeling. Na de middagwandeling wilde hij spelen, achter een balletje aanhollen, samen met mij aan een touw trekken. En iets lekkers in zijn etensbakje. Daarna weer tukken tot aan de avondwandeling, meestal rond een uur of 22.00 en met z’n drietjes. En daarna: slapen….
Eten… De meeste hondjes zijn er dol op. Niet ons Hondje…. Vaak gingen de brokjes alleen naar binnen als er iets lekkers van ons bord bij kwam. Daar was hij niet kieskeurig in. Doperwten, kaas, crème fraiche, kip. Dan lukte het wel. We zijn verschillende keren van voer gewisseld, maar elke keer waren de standaardbrokjes moeizaam. Het waren de extraatjes die het deden. En die enkele keer dat hij te dik werd ging hij zelf op dieet. Een week niet eten totdat hij weer op gewicht was. Ik zou willen dat het voor mij zo eenvoudig was geweest.
Hij gaf niet veel om speeltjes, één touw of tennisbal was genoeg. Maar hij had wel vier mandjes in verschillende kamers om in te slapen, en vier drinkbakjes. Als het koud was droeg hij graag een jasje om warm te blijven. Het liefst lag hij dicht tegen mij aan. ‘s Ochtends vroeg op schoot, opgekruld. Als het erg koud was kroop hij het liefst onder mijn dekbed en strekte zich uit, tegen mij aan. Het zijn momenten die ik koester. Momenten die er niet meer zullen zijn.
Vakanties waren niet compleet zonder hem. Jarenlang hebben we hem in een bench achterin de auto gezet. Meestal lag hij al opgerold te slapen voordat we de straat uit waren. Hij heeft zijn poot opgetild bij bomen in veel delen van Frankrijk. Vaak voelden we ons schuldig, want hij leek niet altijd op z’n gemak als we hem uit zijn omgeving en zijn dagritme haalden. Maar tegelijkertijd wilde hij altijd het liefst bij ons zijn. En hij genoot van de lange wandelingen die we maakten en de lekkere snackjes die hij kreeg. Of het nou gegrilde kip of eend of foie gras of hertenbiefstuk was, Hondje heeft het gegeten.
Wat we nooit oversloegen: de halfjaarlijkse controle bij de dierenarts en de jaarlijkse vaccinaties. Het heeft geholpen om hem lang gezond te houden. Hij heeft een respectabele leeftijd bereikt, zeker als je in ogenschouw neemt dat de eerste acht jaar van zijn leven letterlijk ‘tropenjaren’ waren in het Verre Warme Land.
Een echte vriend
Hondje was voor mij een echte vriend. Ik ben niet opgegroeid met honden of katten, Hondje was de eerste in mijn leven. De eerste periode na zijn adoptie, toen ik nog geen baan had in het Verre Warme Land en veel thuis was, maakte ons vrienden voor het leven. Hij laat een groot gat achter. Het zal vreemd zijn om thuis te komen zonder dat hij naar de deur toe dribbelt om mij te begroeten, of in elk geval even zijn kopje optilt uit zijn mand om te laten merken dat hij mijn thuiskomst heeft geregistreerd. Hij zal nooit meer enthousiast opspringen als ik roep ‘ga je mee?’, de vaste aankondiging van een wandeling. Er zijn lege plekken waar zijn mandjes en drink- en etensbakken hebben gestaan. Ik mis zijn geur. Vriendin zei altijd dat zijn pootjes naar Fritos roken.
Hondje heeft me vaak geholpen. Op moeilijke momenten in het Verre Warme Land. De eerste periode na terugkeer in Nederland, hij was altijd een tastbare herinnering aan onze tijd daar. Hij bracht elke dag wel een glimlach op ons gezicht. Hij voelde het feilloos aan als je je niet zo prettig voelde of ziek was. Dan was hij er voor je. Kwam bij je zitten. Gaf je een lik over je gezicht. Dat deed hij tot het allerlaatste moment. Het was onmogelijk om verdrietig te blijven met Hondje in de buurt. En hij was een voorbeeld hoe je met eenvoud en rust gelukkig en tevreden kunt zijn. Die herinnering koester ik.
De Regenboogbrug
Ik ben niet gelovig, of eigenlijk ben ik allergisch voor instituten die pretenderen een religie te vertegenwoordigen. Maar in de Regenboogbrug wil ik geloven. Ik hoop Hondje daar ooit terug te zien. We zijn enorm verdrietig, en dat zal nog wel even duren. Maar we troosten ons met de gedachte dat hij niet heeft hoeven lijden, en dat hij een mooi leven heeft gehad. En we koesteren de herinneringen aan de afgelopen bijna 11 jaren samen. Tot ziens, lief Hondje.
Geef jij jouw huisdier vandaag alsjeblieft even wat extra liefde? Ook namens Hondje?
Ik heb het al vaker gehad. Ook in die periode in 2016 waarin achtereenvolgens de Britten besloten om uit de EU te stappen, en de Amerikanen voor de eerste keer een genetisch gemanipuleerde wortel met persoonlijkheidsstoornissen als president kozen.
Ook in die periode waarin corona uitbrak, we niet wisten waar we aan toe waren, en in de jaren daarna hopeloos verdeeld raakten over nut en noodzaak van coronamaatregelen en vaccinaties.
En die periode waarin Poetin de druk opvoerde in Oekraïne en uiteindelijk binnenviel, terwijl de wereld toekeek en hulp uiteindelijk langzaam op gang kwam. En soms ook weer verdwijnt.
En recenter wederom de verkiezing van diezelfde genetisch gemanipuleerde wortel met persoonlijkheidsstoornissen én inmiddels met strafblad als president van de Verdeelde Verenigde Staten, met steun van een stelletje mensen met meer geld dan goed voor ze is en een professionele sloper genaamd Mister X die wat mij betreft een enkeltje Mars kan krijgen. Hoezo democratie?
Allemaal periodes waarin ik me afvraag of we als mensheid wel iets leren van alle fouten die we maken. Of we niet gewoon een heel domme diersoort met zelfdestructieve neigingen zijn? Of we het niet gewoon verdienen om uit te sterven? En heel soms denk ik dan aan Darwin. Want diersoorten die zich niet snel genoeg aanpassen aan veranderingen in hun omgeving sterven uit. En wij zijn ook maar een diersoort.
Ik voel machteloosheid. Kleine nietige ikke kan er heel weinig aan doen, aan al die vervelende dingen in de wereld. Ik voel me beurtelings heel boos en heel verdrietig. En dat zijn geen fijne emoties. Ik word er geen fijner mens van, voor mezelf en voor mijn omgeving.
Normaliter ben ik een nieuwsjunkie. Graag goed geïnformeerd en nauwgezet volgend wat er gebeurt in deze wereld. Maar ook dat helpt natuurlijk niet. Elk uur word je weer geconfronteerd met ‘de toestand in de wereld’. En met je eigen onvermogen om er iets mee te doen. Tijdens de coronaperiode ben ik daarom voor het eerst op een nieuwsdieet gegaan. En dat heb ik mijzelf nu weer gegund. In het weekend vóór de inauguratie van die criminele wortel ben ik gewoon gestopt met naar het journaal kijken en nieuwssites bezoeken. In mijn auto staat de radio vastgeklikt op NPO Soul en Jazz. Met alleen op het hele uur een kort nieuwsbulletin waar ik meestal snel het geluid even bij uitzet.
Eigenlijk bevalt het mij uitstekend. Het scheelt me veel tijd en het scheelt me heel erg veel negatieve emoties.
Want wat kan ik doen? Ik kan bij alle verkiezingen waar ik mijn stem uit mag brengen proberen te kiezen voor mensen waarvan ik denk dat ze wel verstandige keuzes kunnen maken. En verder pleeg ik klein verzet. Door te stoppen met Microsoft, Google, en Meta. Zelfs de familie-app is nu over van Whatsapp naar Signal. Ik denk niet dat Mark Zuckerberg daar wakker van ligt, maar als genoeg andere mensen dat ook doen misschien wel. En verder doe ik mijn best om mijn eigen kleine leefwereld een beetje mooier te maken.
En ondertussen kijk ik af en toe naar de grote wereld en vind ik dit idee nog steeds best aanlokkelijk klinken.
Afgelopen weekend was er weer eens een mooie en gezellige FIRE Meetup. Georganiseerd door Mevrouw Hoefnix en CheesyFinance. Samen met Petra van Naar Financiële Vrijheid zat ik in het panel. En zoals altijd leverden de gesprekken ook nu weer mooie inzichten op. Dingen die je soms in hun onderdelen deels eigenlijk wel weet maar die dan in zo’n gesprek en het overdenken achteraf netjes aan elkaar klikken.
In de lange reis naar Financiële Onafhankelijkheid lijkt de nadruk heel erg te liggen op cijfertjes. En grafiekjes. Zelf heb ik daar ook veel tijd aan besteed om ‘the boring middle’ op te vullen. Maar niets is minder waar. Mijn eigen ervaring is dat succes vooral bepaald wordt door emoties. Je eigen emoties. Je bent je eigen grootste vijand. Of vriend.
In deze blogpost dus een persoonlijk verslag van een emotionele achtbaan. Die ik niet had willen missen. Want deze reis heeft me gebracht waar ik nu ben.
Emoties bij investeren
Begin 2016 was ik ervan overtuigd dat de markt zou ‘crashen’. Dus heb ik al mijn aandelen en fondsen verkocht. Er kwam geen crash. Later dat jaar heb ik alles maar weer teruggekocht. Dat heeft me geld gekost, want de koersen waren ondertussen gewoon door gestegen.
In 2020 brak plotseling COVID uit. Lockdowns. En hele grote onzekerheid. Zou er een medicijn komen? Of niet? Zou ik nog wel toiletpapier kunnen vinden? De beurzen reageerden met een stevige dip. Toen lukte het me wel om te blijven zitten en niet te verkopen. Idem in het slechte beursjaar 2022. Maar zeker dat me dit ook lukt bij een volgende crisis ben ik nog steeds niet.
Met meer risico komt er ook meer emotie. Stuiterende crypto-valuta? Crowdfundingprojecten die omvallen? Wat doet het met je emoties? Kun je daar tegen? Het is een van de redenen waarom ik mijn eigen beleggingen heel simpel houd. Ik heb mijzelf de afgelopen decennia beter leren kennen.
Emoties bij geld
Geld staat bij veel mensen in de top-tien van zorgpunten. Is zeker één van de top-tien stresspunten in een relatie. En zelfs met de luxe van genoeg geld blijven er veel emoties over.
Hoeveel geld is genoeg om te stoppen? Hoeveel cash wil je aanhouden versus beleggen? Wat voel je als je geld uitgeeft, nadat je stopt met inleggen en gaat onttrekken? Zomaar een paar vragen die ik de afgelopen twintig jaar ben tegengekomen.
Vorig jaar nog. Eind 2023 ben ik gestopt met inleggen in mijn beleggingen om contanten te verzamelen. Want we gingen een huis verkopen en een huis kopen en in een tijdelijke woning zitten en we hadden geen idee hoe dat er financieel uit zou gaan zien. Onzekerheid dus. En mijn natuurlijke reactie was om het geld dan maar even niet weg te zetten en bij de hand te houden.
Uiteindelijk was dat uiteraard allemaal niet nodig. We verkochten een huis en kochten een huis en hielden er geld aan over. En ik heb de gemiste inleg zo snel mogelijk weer ingehaald. Terugkijkend baal ik vooral dat ik een stukje ‘time in the market’ gemist heb. En besef ik dat het een reactie was op mijn eigen onzekerheid.
De afgelopen tien jaar heb ik ook heel vaak geschoven in het potje contanten dat ik achter de hand houd voor het geval dat mijn inkomen weg zou vallen. Drie jaar. Een jaar. Toch weer twee jaar. Een half jaar. Inmiddels staat het potje alweer een tijd op twee maanden leefgeld. En eigenlijk weet ik dat dit een onzinnig potje is. Het is gewoon de prijs die ik betaal voor mijn eigen onzekerheid.
Laat ik positief zijn, van drie jaar naar twee maanden, ik ben een stukje minder onzeker geworden. Ik heb mijzelf de afgelopen decennia beter leren kennen.
Tegen de stroom in
We leven in een samenleving die gebaseerd is op ‘meer’. Harder werken. Meer consumeren. Nieuw huis nieuwe auto nieuwe caravan nieuwe boot nieuwe kleren nieuwe gadgets. FIRE beweegt juist een beetje de andere kant op. We zitten niet allemaal op een houtje te bijten en onze theezakjes te drogen, dat is een misvatting. Maar je maakt wel andere afwegingen over je geld. Je gaat tegen de stroom in.
Hoe voelt het als je de nieuwe auto van de buren ziet? De foto’s van de wereldreis van je zus bekijkt? Je beste vrienden vertelt over je plannen en stuit op een muur van onbegrip? Of je hoort over de schulden van vrienden die je gemakkelijk af zou kunnen lossen, maar dan stop je wel twee jaar later met werken? Of die discussie met die ene vriend of familielid die wél weet van jullie plannen, maar die hardop uitspreekt dat ‘ie eigenlijk vindt dat jullie jezelf of jullie kinderen tekort doen. Want je kan toch veel meer doen? Geld moet toch rollen, liefst zo snel mogelijk? En je leeft toch maar één keer?
Ook hier spelen emoties een belangrijke rol. Zeker als de commentaren komen van mensen die dicht bij je staan. Het lukt me steeds beter om me weinig aan te trekken van de mening van anderen. Maar vanzelfsprekend is het nog steeds niet.
Zoektocht naar de invulling van het leven
Zo. De zin van het bestaan. Dat is even een zware, toch? Want met geld komt vrijheid. Vrijheid om keuzes te maken over de invulling van je leven. Waar word je echt blij van? Wat wil je echt gaan doen op het moment dat werken voor geld niet meer een belangrijke tijdsbesteding hoeft te zijn?
En het is ook de moeilijkste vraag. Als je veel FIRE-blogs leest zie je meer mensen ermee worstelen. Een enkeling zakt weg in depressie. Anderen gaan gewoon weer werken. Voor de meesten is het een zoektocht, niet zelden door verschillende dingen uit te proberen. Echt voelen en ervaren wat het is om iets te doen of te laten. Het ultieme proces om jezelf beter te leren kennen. En waar dat in je eentje al lastig is, is het natuurlijk een nog grotere uitdaging als je met z’n tweeën bent. Want heb je wel dezelfde verwachtingen? Vind je een levensstijl waar je allebei én samen gelukkig in bent?
Onze eigen zoektocht heb ik een tijdje al eens uitgebreid beschreven in deze blogpost. Het was een proces van jaren. Met heel veel ideeën die we gewikt, gewogen, onderzocht, en niet zelden weer verworpen hebben. En het was een emotionele achtbaan. Met een mooie uitkomst, dat wel…
Dus ja, grafiekjes en cijfertjes zijn nuttig tijdens de reis naar financiële onafhankelijkheid. Maar de emotionele reis is nog belangrijker op het pad naar succes. Denk ik tenminste.