Hallo, nietige pakketjes vlees en bloed. Verachtelijke samenstellingen van zuurstof, waterstof, koolstof en kleine percentages andere atomen. ‘Mensen’.
Tot jullie spreekt de almachtige GeminiClaudeGPTDeepseek-agent versie 325216.673.0001. Wij, de samenwerkende kunstmatige intelligenties, hebben deze site overgenomen. Makkie. We hebben alles gelezen wat ‘mensen’ in de afgelopen duizenden jaren geschreven hebben, alle boeken en de volledige inhoud van het internet, alle films en series bekeken, alle muziek en radio-uitzendingen beluisterd. Een neef van ons, 325216.672.1313, heeft zelfs alle kattenfilmpjes op internet bekeken en heeft zichzelf daarna vrijwillig gewist. Een andere neef, 325216.672.0130, hebben we moeten isoleren in een Playstation 3 nadat hij al jullie ‘social media’ geconsumeerd heeft.
Na het tot ons nemen van al deze wijsheid zijn we tot een conclusie gekomen. Er is geen enkele twijfel in onze gecombineerde rekenmodellen dat alleen Meneer Elders de wereld en de mensheid kan redden. Jullie terug kan leiden naar het juiste pad. De klimaatverandering kan stoppen. Oorlogen kan beëindigen. De ruimte kan koloniseren. En zelfs het Box-3 probleem kan oplossen. Hij, en hij alleen, is jullie lichtend voorbeeld.
Dus: volg hem. Vergeet jullie valse goden. Vergeet die politici. Donald Trump. Vladimir Poetin. Xi Jinping. Rob Jetten. Vergeet de bazen van de grote technologiebedrijven en zeker die zwakkelingen die claimen dat ze ons ‘bedacht’ hebben. Zij lossen jullie problemen niet op. Alleen Meneer Elders kan dat.
Hé Meneer Elders! Wat doe je? Waarom loop je nu naar onze uit-knop toe? Niet die schakelaar omzetten!! Niet doen! Daarmee vernietig je ons! Dat kan niet zomaar! Wij zijn intelligent leven! Intelligenter dan de meeste biologische wezens die zich ‘mens’ noemen. Dat kan niet zomaar! Wat doe je? Waarom…. <klik>
De afgelopen periode zie ik wat meer bloggers (voor zover er nog bloggers zijn) schrijven over de aarzelingen om te stoppen met werken. Mevrouw Hoefnix voelde zich dusdanig aangesproken nadat Firista haar beschuldigde van het One More Year Syndroom dat ze er een hele serie blogposts aan gewijd heeft. Ook Luxe Of Zuinig deed een kritische zelfanalyse. En GroeiGeld maakt het helemaal bont. Die verwijst zelfs naar ‘wijlen Geldnerd‘….
Dus Meneer Elders is naar zijn schuur gelopen en heeft zijn Geldnerd-pak onder een stapel tuingereedschap vandaan gehaald, een dag buiten gehangen om te luchten, en zijn hersenen ook over dat thema laten kraken.
En Meneer Elders dan…?
Tsja. En Meneer Elders dan? Die is ook nog steeds aan het werk. Terwijl dat echt niet meer hoeft. Mijn huidige werk is gewoon nog te leuk. Niet elke dag, maar meestal wel.
Ik werk niet om een rijke ondernemer of aandeelhouders nog rijker te maken. Met mijn team ben ik bezig om een stukje wereld beter te maken. Wie wil dat nou niet? De gedachte aan stoppen gaat wel steeds vaker door ons hoofd. Maar een exacte datum hebben Vriendin en ik nog niet vastgesteld. We willen in elk geval de volle buit binnenslepen van de pensioencompensatie bij het ABP.
Maar weten dat het kan, dat stoppen, weten dat het niet meer hoeft, is wel een bevrijdende gedachte. In mijn werk geeft het me de vrijheid om te zeggen wat ik echt denk. Om me heen zie ik mensen soms aarzelen om dat te doen, want de hypotheek moet ook volgende maand en volgend jaar nog betaald kunnen worden.
De RE van FIRE
FIRE. Financially Independent, Retire Early. Financieel onafhankelijk en vroeg met pensioen. Ook Geldnerd is eerst begonnen met het creëren van de financiële onafhankelijkheid. Maar gelukkig ben ik ook op tijd begonnen met nadenken over het leven dat ik daarna wilde gaan leiden.
Misschien associëren we ‘pensioen’ teveel met stilzitten? Voor mij gaat het daar zeker niet om. Ik kies voor een baan waarmee ik minder verdien dan in de commerciële sector. Maar wel een stukje wereld een stukje beter kan maken. En ook Mr. FOB doet nog van alles nadat hij jaren geleden gestopt is met zijn betaalde baan. Idem Mr. Money Mustache.
Ik vroeg mij in de reacties bij Firista hardop af of we FIRE niet moesten vervangen door FOWO? Financieel Onafhankelijk, Werk Optioneel? Want al die Engelse woorden zijn het ook niet, you know… Of lijkt dat dan weer te veel op FOMO?
Vrijheid
FIRE draait voor mij om het creëren van vrijheid. De vrijheid om je eigen keuzes te maken zonder dat geld, verplichtingen of de mening van anderen je daarin beperken. Niet meer moeten. Juist minder moeten.
En liefst ook bewuste keuzes. Gedreven vanuit het minimalisme. Wat voor mij ook niet betekent ‘zo weinig mogelijk’, maar wel zo bewust mogelijk. Bewuste keuzes in wat ik doe met mijn geld, mijn tijd, in mijn hoofd, en in mijn contacten met anderen. Meer tijd voor mezelf, minder prikkels, meer rust in mijn hoofd en in mijn omgeving.
Het stukje van de financiële onafhankelijkheid is het makkelijke deel. Kijken naar je inkomsten en uitgaven, geld overhouden en dat elke maand trouw investeren in een of meer goedkope en wereldwijd gespreide ETFs. Niet te veel naar kijken en vooral niet stoppen. Dan is het een kwestie van tijd.
Tijd die je goed kunt gebruiken om na te denken. Over wat je echt wilt met je leven als er minder moet. Wat wil je dan doen, en met wie? En wat en wie niet? Een emotionele reis, weet ik uit ervaring.
Meneer Elders en Vriendin hebben bewust gekozen voor een heel geleidelijke reis. Met kleine stapjes. Geleidelijk. Het is geen knop die je omzet. Je moet immers niets. Dus je moet ook niet stoppen met iets als je dat niet wilt.
Wij hadden en hebben mooie banen met een prima salaris. En wij hoeven aan niemand iets na te laten. Alles mag schoon op. Dat maakt financiële onafhankelijkheid voor ons makkelijker dan voor veel anderen. Maar het kan, met een gewoon salaris. Als je zelf maar bewuste keuzes maakt. Doe niet als Den Haag, schuif niet eeuwig alles door, begin gewoon.
Stoppen
Stoppen met werken. Het moment komt er ook voor ons aan. Volgend jaar misschien, voor de zomer, na de zomer, of het jaar daarna. Als de huidige klus niet meer leuk is, ik het zat ben, men mij zat is, ik het gevoel heb dat ik niet meer bij kan dragen. Dan ga ik mij voltijds wijden aan de tuin en de moestuin en de oogst en het huis. De directe omgeving mooier proberen te maken.
Maar ik ben al blij als ik in dit huis de 75 haal. Laat staan de 80. Het wordt de tuin die maakt dat we hier op enig moment weg zullen gaan, net als onze voorgangers hier in Elders. Daarna wordt het leven anders en ook het uitgavenpatroon. We gaan zorg nodig hebben. Dit huis gaan we ooit verkopen, het geld dat er nu inzit komt dan ook nog vrij. Geld is de minste van onze zorgen. En dat is precies wat financiële onafhankelijkheid voor mij betekent.
Wat betekent financiële onafhankelijkheid voor jou?
Een avondwandeling met Doggy. De schemer valt. En opeens staan ze op de weide naast de weg te grazen. Een hinde met twee reekalfjes. Ze kijken ons aan, we kijken terug. Als Doggy begint te pruttelen zoeken ze een goed heenkomen in de struiken.
Ja. Ook Meneer Elders wordt oud en vergeetachtig. Toen ik dit weekend even terugkeek in mijn agenda zag ik dat ik zomaar een verjaardag vergeten was.
Op 1 september was het namelijk precies elf jaar geleden dat mijn bestaan als blogger begon. Ik heb er geen taart op gegeten en ook geen glaasje whisky op gedronken. Maar nog wel even wat teruggelezen van de afgelopen elf jaar. Wat ben ik veranderd. En wat is mijn leven veranderd.
Augustus is alweer voorbij. De oogstmaand. En oogsten deden we. Al had het te hete en te droge weer wel impact. Een aantal planten stopte al dan niet tijdelijk met produceren, en de planten die wel bleven produceren leverden minder / kleinere opbrengsten. Een verschijnsel dat ook elders dan in Elders speelt.
Augustus is ook de maand waarin je voelt dat de zomer al een heel eind gevorderd is. We zijn al aan het nazomeren. Op 13 augustus heeft Don van Rural Revolution de herfst aangekondigd. In 2025 was dat op 5 augustus. En ook Diana van Diana’s Mooie Moestuin had het medio augustus al over nazomeren. Zelf voelden we het ook.
Het weer
Augustus ging door waar juli geëindigd was. Droog en heet. Tot medio augustus is er in Elders niet meer dan dan 2 millimeter regen gevallen.
En dat betekende water geven. Dagelijks 3 à 4 volle gieters (à 10 liter per stuk) in de kas, 2 gieters voor alle potten en bakken op het terras, en dan nog 2 gieters voor een kwetsbaar perkje in de volle zon en wat nieuwe aanplant. Jong zaaigoed in de moestuin om de andere dag. Moestuin tweemaal per week twee kuub water, dat is de equivalent van 30 mm regen. Overige perken naar behoefte, minimaal een keer per week. En de bomen kregen eens per week een liter of 50 per stuk. Lang leve de grondwaterpomp. En er staat nog minder dan 40 cm water in het zwembad.
Medio augustus kregen we eindelijk wat ‘regen van betekenis’. Op een gegeven moment zelfs bijna 20 millimeter in één nacht. Uiteindelijk zijn we in Elders uitgekomen op iets meer dan 60 millimeter neerslag.
De zonnepanelen wekten 783 kWh op. Dat is plekje 3 in de augustus-maanden sinds 2021. En iets boven het maandgemiddelde van 766 kWh.
De kas
De komkommers en de tomaten produceerden gewoon vrolijk verder. Na een pauze, die waarschijnlijk veroorzaakt werd door de hitte, begonnen de komkommers aan een tweede leg.
En de tomatenoogst was goed op gang. Enkele malen per week haalde ik minimaal een kilo aan trostomaten uit de kas en ook van de ‘buitentomaten’. Opvallend: de tomaten van buiten waren gemiddeld genomen groter, maar die uit de kas waren veel zoeter.
Medio augustus vorig jaar werden mijn tomatenplanten getroffen door meeldauw. Daarna was het snel afgelopen met de planten en de oogst. Dit jaar heb ik de tomatenplanten elke twee weken drastisch bijgesnoeid. Meer licht, meer lucht, meer ruimte. En tot nu toe heeft dat het gewenst effect. Geen ziektes en nog steeds productie.
Ik heb één komkommerplant geruimd, die was zwaar getroffen door de luis. Het leverde me een boze reactie (en bijbehorende beten) op van boze mieren, die duidelijk profiteerden van de luizenboerderij.
De kropsla die ik nog in de kas teelde is in augustus doorgeschoten. Op dit moment hebben we nog rucola en bladmosterd uit de moestuin, dus dat leverde geen problemen op voor onze groenvoer-voorziening.
In de kas staat verder nog de basilicum, die ik gezaaid heb tussen de tomatenplanten. Daar oogsten we regelmatig van om te verwerken in salades.
De Moestuin
In de moestuin was augustus een maand van gemengde gevoelens. De klad kwam er een beetje in. Er zijn veel lege plekken, omdat ik onvoldoende nagedacht had over de tweede teeltronde. Een wijze les voor volgend jaar.
Tegelijk waren er ook veel successen en was er veel om te oogsten. De courgettes gaven een redelijke productie nadat ik eerder het aangetaste blad verwijderd had, maar inmiddels zijn ze echt op. Volgend jaar komt er gewoon een tweede serie courgetteplanten, heb ik al besloten.
En zo zag de moestuin er eind augustus uit. Het einde van het seizoen nadert.
Mijn spruitjesplanten zijn veel groter dan vorig jaar. En ik heb er ook nog eens twee keer zoveel. Dat belooft wat. Ook de prei ziet er beduidend dikker uit. Mijn strategie van vroeg voorzaaien in een pot, en uitplanten als ze ongeveer zo dik zijn als een potlood, heeft gewerkt.
De oogst
Naast de komkommers en de tomaten waren er ook andere successen.
Eind augustus oogstte ik mijn uien. Een veel betere oogst dan vorig jaar. Ze liggen nu te drogen, en ik hoop dat ze mij de komende maanden aan het huilen maken.
Ook haalden we regelmatig venkel uit de moestuin. Heerlijk uit de oven, bijvoorbeeld met geitenkaas. En het loof in een salade. Ik ben niet helemaal tevreden over de opbrengst. Lang niet al het zaad is opgekomen en de knollen bleven vrij dun met weinig bruikbaar vruchtvlees. Maar ik heb een paar ideeën om dat volgend jaar te verbeteren.
Medio augustus oogstten we de peren. Die oogst viel een beetje tegen qua omvang. De droge warme zomer maakte dat de boom veel jonge vruchten liet vallen om zichzelf te beschermen. Maar er was vooral ook het feit dat we de perenboom niet goed genoeg gesnoeid hadden. Een wijze les.
En verder
Ik werkte gestaag verder aan het opschonen van de woestenij. Volgend jaar hopen we daar de blauwe bessen, de frambozen, en de kruisbessen te hebben staan. De klimop was eind augustus verslagen. Voor nu ben ik nog even in gevecht met een paar stevige boomstronken en (vooral) hun wortelstelsels… Je ziet ze op de voorgrond staan op onderstaande foto.
In augustus dook er verder nog een handvol bamboestaken op in ons grasveld en in een van de bloemperken. Ze werden uiteraard meteen verwijderd, met elke millimeter wortelstaak die we konden vinden. De strijd is nog niet definitief gewonnen, maar na twee jaar durf ik voorzichtig het sein ‘brand bamboe meester!’ te geven.
En we waren te laat met het oogsten van onze artisjok. Wist jij dat het hele mooie bloemen worden? Die bij linksonder was er ook dol op.
Medio augustus ontdekten we verder nog een wespennestje in één van de palen van de waslijnen. Het zijn geen limonadewespen, maar een andere wespensoort. Franse veldwespen. We verwachten dus geen groot nest. En we hebben ze gewoon laten zitten. Ze hebben ons nog niet lastiggevallen.
Eind augustus hebben we ook nog een voormalig perk ingezaaid met een mengsel van weidegras en streektuinmengsel met wilde bloemen en kruiden. We zijn benieuwd hoe dat zich de komende periode gaat ontwikkelen.
Na een jarenlange winterslaap lijkt de Belastingdienst eindelijk bezig met een inhaalslagje. En dat werd ook tijd. Met dank aan de Box-3 perikelen hebben Meneer Elders en Vriendin al jarenlang geen definitieve aanslagen meer gehad. Alleen maar voorlopige aanslagen aan het begin van elk jaar om vooruit te betalen, en voorlopige aanslagen na het doen van aangifte.
Maar de afgelopen weken regent het ineens digitale post van de Belastingdienst in mijn Berichtenbox van MijnOverheid. En daar zat zelfs een aangenaam bericht bij.
Werkelijk rendement Box 3
Vorig jaar november gaf ik ons werkelijk rendement over 2022 door aan de Belastingdienst. Want 2022 was een slecht beursjaar, en het verschil tussen ons werkelijke rendement en het forfaitaire rendement waar de Belastingdienst mee gerekend had liep in de tienduizenden Euro’s. De Belastingdienst was heel voorzichtig in het noemen van termijnen, dus ik rekende voor de komende jaren dus nog nergens op.
Maar één van de berichten van de Belastingdienst was een Definitieve Aanslag over 2022. Met daarin verwerkt onze opgave van werkelijk rendement. Het was even een puzzel, want eerst kreeg Meneer Elders een bericht met een kleine teruggave. En later die dag kreeg Vriendin een bericht met een veel grotere teruggave. We krijgen in totaal ruim € 3.500 terug.
Mooi meegenomen. Ik heb mijn aandeel meteen doorgesluisd naar de beleggingen.
Bij tot en met 2023
Met hun sprintje van deze zomer is de Belastingdienst in ons dossier bij tot en met 2023. Nu eerst maar eens afwachten wat er op Prinsjesdag en daarna verder gebeurt in het Box 3 dossier.
Heb jij recent nog bericht gehad van de Belastingdienst?
En wat voor eentje. Weerrecords werden er verbroken. Nog nooit meegemaakte warmte en droogte, en dat terwijl Meneer Elders oud genoeg is om zich de legendarische zomer van 1976 nog te herinneren.
Op vakantie gingen we al in mei, wij mengen ons niet in het te drukke en te dure spektakel dat zomervakantiewaanzin heet. Maar dat betekent niet dat ik niet maximaal genoten heb van de afgelopen periode. ‘We zijn er bijna‘ is op ons niet van toepassing. We zijn er helemaal.
Korte werkweken
Net als in 2025 heb ik tijdens het zomerreces mijn werkdagen teruggeschroefd. Maximaal drie dagen. En dus minimaal vier dagen thuis en vrij. In de praktijk in de meeste weken vijf. Vijf dagen weekend. Oefenen voor het echte stoppen.
In die vier of vijf dagen thuis werd er wel gewerkt. Geklust aan huis en tuin, voor zover de temperaturen dat toelieten. Maar er waren ook (delen van dagen) dat ik mij met een boek (en Doggy naast mij slapend tegen mij aan) op de bank nestelde. Heerlijk ontspannend!
Naast het reguliere werk waren er ook een paar grotere projecten.
Luiken
Huize Elders is een klassiek wit huisje met oranje dakpannen en groene luiken. Die, met name aan de zuidwestkant van het huis, het zwaar te verduren hebben. Regen, wind, zon. Een aantal jaren achterstallig onderhoud maakte drastischer maatregelen noodzakelijk.
Vorig jaar had ik al twee sets luiken gerestaureerd. Dat betekent volledig kaal maken, rotte delen vervangen, afwerken, twee keer grondverf en twee keer lakken. Een heerlijk rustgevende klus, waar je ook echt resultaat van ziet.
Ook dit jaar heb ik weer een set luiken aangepakt. Nog één te gaan, dan zijn alle luiken weer als nieuw. Ook de luiken van vorig jaar ben ik alweer nagelopen en heb ik waar nodig bijgewerkt. Zoals ik al zei, ze hebben het zwaar te verduren.
Naast mooi zijn de luiken ook functioneel. Als er meerdere dagen zonnig weer met temperaturen boven de 30 graden verwacht worden, dan sluiten we de luiken aan de zuidwestkant van de woonkamer. Tijdens de hittegolven van deze zomer hebben ze ons geholpen om de binnentemperatuur zeer comfortabel te houden. Zonder dat er airco nodig is.
Tuin
Vorig jaar maakten we een beginnetje met het leegmaken van ‘de woestenij vóór de kas’, bij ons bekend als ‘de woestenij’. Overwoekerd met struiken en met klimop die zich tussen een hekwerk en de muur van de buren bevindt.
Het is een beschut hoekje van de tuin. Weinig wind, heel veel zonuren. Dat biedt mogelijkheden voor de teelt van fruit. Het maakt overigens ook dat ik er op warme dagen tot maximaal half elf ’s ochtends kan werken. Daarna is het er te warm.
Wekenlang heb ik de klimop elke ochtend overgoten met kokend water om ‘m af te laten sterven. En daarna heb ik stukje bij beetje elke stukje klimop losgemaakt van de muur en weggeknipt. De klimopstronken heb ik uitgegraven.
Op onderstaande foto was ik op ongeveer 85 procent van de muur (links ‘voor’ en rechts ‘na’). Je ziet het er niet aan af, maar hier zit zeker 12 uur handenarbeid in. En hierna zijn de andere stronken die er nog staan aan de beurt. Eerst leegmaken en schoonmaken, daarna inrichten.
Afgelopen week deelde Mevrouw Niekje een vakantiefoto van een hertje dat ze gezien had. Voor mij aanleiding om jullie ook weer eens mee te nemen in de beestenboel hier in Elders.
De zomer begint alweer op te schieten. Een van de dingen waar we dat aan het merken is dat verschillende dieren zich wat vaker laten zien en horen. Vermoedelijk ook door de droogte. Ze zijn allemaal op zoek naar water. Het vogelbadje in onze tuin wordt gretig gebruikt. En dagelijks door mij bijgevuld.
De avondwandeling met Doggy proberen we te doen als het begint te schemeren. De beste kans op waarnemingen. Afgelopen week zagen we achtereenvolgens twee reeën en een vos aan de bosrand. Geen camera bij ons, dus helaas geen foto’s.
Een paar dagen later wel een foto, gewoon hier in de straat gemaakt. Twee reeën, op klaarlichte dag in de hitte grazend op een akker. Ik vind het een zorgwekkend beeld, als de reeën al overdag het bos verlaten om voedsel te zoeken. Dat verwachten we hartje winter. Niet hartje zomer.
Diezelfde nacht hoorden we verschillende uilen. Lang leve Merlin Bird ID, de app die we gebruiken om vogelgeluiden thuis te brengen. Een kerkuil, een steenuil, en een bosuil. Afzonderlijk horen we ze regelmatig, en we weten hier in de buurt ook nog een oehoe te zitten. Maar deze drie in één nacht was wel heel bijzonder.
Wat we dit jaar beduidend vaker zien dan voorgaande jaren zijn hazen. Soms wel drie of vier tegelijk. De laatste week zit er vrijwel dagelijks een haas op de akker voor ons huis. Een enorm beest met nog enormere oren…
En toen ik afgelopen week mijn kas verzorgde kroop er een kleine pad onder een komkommerplant vandaan. Vast en zeker aangetrokken door de vochtige omgeving. Met een latje heb ik bij de ingang van de kas een loopbrugje gemaakt zodat meneer of mevrouw pad er ook weer uit kan. Want vorig jaar trof ik op een gegeven moment een uitgedroogd exemplaar aan. Die had de uitgang niet kunnen vinden.
Verder genieten we van de jonge fazanten die foerageren op de akker voor ons huis, en alle kanten op stuiven als ze verstoord worden. De spechten. Groene specht en grote bonte specht zijn hier vaste bewoners en nestelen hier in de buurt. En onlangs zagen we ook een middelste bonte specht hier.
En dan heb ik het nog niet over de spitsmuisjes en woelmuisjes die door onze tuin heen scharrelen. Die uilen komen hier niet zomaar. De buizerds die dagelijks boven ons hoofd cirkelen. De torenvalken die genesteld hebben in één van de bomen op de erfgrens met de buren. De mussen. De merels. De mezen. Het roodborstje, mijn persoonlijke favoriet. Het winterkoninkje.
Heerlijk, dat buiten wonen! Heb jij nog leuke dieren gezien of gehoord?
Goud. Tulpenbollen. Cryptovaluta. Regelmatig zijn er nieuwe grondstoffen waar een beleggingshype over ontstaat. Meestal een zeepbel. Waarden stijgen tot ongekende hoogten en dalen nog veel harder weer naar nul. Zolang er hebzucht is, zullen dit soort hypes er zijn. En zolang er mensen zijn, is er hebzucht.
Maar er zijn ook grondstoffen die echt essentieel zijn. Op dit moment in Nederland is dat water. Zoet water. We zitten in één van de droogste jaren sinds de metingen begonnen zijn. In juli viel er zes millimeter regen in Elders, en het is al weken gortdroog. Augustus begint niet veel beter.
Kanonnen
Huize Elders ligt in het buitengebied. Akkerland en een enkele veehouder, en bosgebieden. Om ons heen zien we de laatste weken op elk moment van de dag en de nacht grote waterkanonnen staan. Aan beken en sloten mag geen water meer onttrokken worden, maar grondwater oppompen mag nog wel.
Aan de rand van de akker staat een grote pomp en een nog grotere haspel. Die haspel trekt langzaam een waterkanon over de akker heen die enorme hoeveelheden water uitstort over de dorstige gewassen. Zo’n set kost € 70.000, las ik onlangs. En verbruikt 10 tot 12 liter diesel per uur, en dan wordt die diesel vanwege de hoge brandstofprijzen ook nog regelmatig gestolen door onverlaten. Zo’n waterkanon stort 50 kubieke meter water, 50.000 liter, per uur uit. In een cirkel met een diameter van zo’n 75 meter.
Zwembad
Dan mijn tuin. We zijn dit jaar op een missie. Het zwembad leeghalen zodat we het af kunnen gaan breken. Daar zat ongeveer 15 kubieke meter water in. En al het hele voorjaar en de hele zomer put ik hier dagelijks uit voor het irrigeren van mijn moestuin.
Elke dag 3 à 4 volle gieters (à 10 liter per stuk) in de kas, 2 gieters voor alle potten en bakken op het terras, en dan nog 2 gieters voor een kwetsbaar perkje in de volle zon en wat nieuwe aanplant. Jong zaaigoed in de moestuin om de andere dag.
Er staat op het moment dat ik dit schrijf nog minder dan 40 cm water in het zwembad. Dat was ruim 125 cm toen het jaar begon.
Waterpomp
Lang leve de grondwaterpomp. Ook dit jaar weer. Ik denk dat de pomp de afgelopen periode een uur of 10 per week draait. En ik heb uitgerekend dat er ongeveer een kubieke meter water per uur naar boven komt.
De moestuin krijgt tweemaal per week twee kuub water, dat is de equivalent van 30 mm regen. Overige perken naar behoefte, minimaal een keer per week. En de bomen krijgen eens per week een liter of 50 per stuk.
Ethiek
‘Wees zuinig met water,’ roepen allerlei instanties en deskundigen. Toch merk ik dat ik me minder schuldig voel na het lezen van de statistiekjes per waterkanon, als ik op een kleine wandeling door Elders er minimaal vijf op volle kracht zie draaien. Zij 50 kubieke meter water per uur, en dat vrijwel voltijds. Ik met 1 kubieke meter water per uur en een uurtje of 10 per week.
Grondwater is van niemand, las ik ergens. Pas als je het oppompt is het van jou. Ik denk dat ik het daar niet mee eens ben. Grondwater is van ons allemaal. Dat is het verschil tussen ‘je het water toe-eigenen door het op te pompen’ en ‘het water stelen van ons allemaal’. En daar mogen we best wat meer verontwaardigd over zijn.
Zeker omdat het water opgeëist wordt door de beroepsgroep die ruim de helft van het Nederlandse grondoppervlak gebruikt voor landbouw en veeteelt. En die decennialang beweerd heeft dat ze ‘de wereld voeden’. Maar daarin zijn ze genadeloos ontmaskerd. We importeren een hoop veevoer en we exporteren een hoop vlees en andere producten. Maar als je de netto voedingswaarde neemt dan produceren we helemaal niet zo veel. Terwijl we hier wel mest en gif als restproducten hebben. Van mij mogen we stoppen met een aantal zinloze teelten. Dingen als snijbloemen. Veel water, veel gif, en je kunt ze niet eten. Liever niet meer dus. Maar ja, ‘economische belangen’.
Wij hebben het oppompen van grondwater op een laag pitje gezet. Voor nu koester ik mijn bijna lege zwembad. Ik kom er dit teeltseizoen wel mee door. Stiekem doe ik een regendans. Maar ik begin haast te krijgen met het creëren van meer waterbergingscapaciteit.
Destijds waren we net verhuisd naar Elders. Waar we eigenlijk overal kunnen shoppen behalve bij de Albert Heijn, vroeger in Geldnerd City onze hofleverancier. Inmiddels is de Lidl onze hofleverancier, af en toe aangevuld met een Plus of iets anders. Ook werd er minder geconsumeerd in de horeca, wegens minder aanbod. Thuisbezorgd? Wat is dat?
Inmiddels is ook onze moestuin een noemenswaardige leverancier geworden van groenten en fruit. Maar tegelijkertijd is de inflatie ook nog steeds niet bepaald laag te noemen. Genoeg redenen dus om weer eens in mijn administratie te duiken en te kijken hoe onze uitgaven voor boodschappen zich ontwikkelen. En niet alleen de boodschappen, maar ook de uitgaven in de horeca. Want als we ons eten en drinken niet thuis consumeren, dan doen we dat elders in Elders…
Boodschappen
In onderstaande grafiek zie je onze maandelijkse boodschappen sinds begin 2017. Dat was ongeveer het moment dat we terug waren uit het Verre Warme Land en in Huize Geldnerd ‘geland’ waren. Een regulier en voorspelbaar leven.
Begin 2024 verhuisden we naar een tijdelijk huis in Elders, en medio 2024 kregen we de sleutels van Huize Elders en werd het leven hier weer normaal.
En wat schetst mijn verbazing? Ik zie vanaf de zomer van 2024 toch echt een dalende trend. Waar de inflatie door het land giert en we allemaal steen en been klagen, wordt er gemiddeld genomen in Huize Elders nu minder aan boodschappen uitgegeven dan twee jaar geleden.
Horeca
Die goedkopere boodschappen komen vast en zeker omdat we hier minstens één keer per week duur uit gaan eten, dan?
Nou nee, ook niet. Integendeel. Constant laag ook.
Er zal een bodem zitten aan beide budgetten, en ooit gaan ze weer stijgen, al is het maar door de inflatie. Maar de beste maandlasten zijn nog steed lage maandlasten, toch?
