We wisten al vanaf dag 1 dat ze er zijn. Reeën. Verstopt in de bosjes en bossen rond Huize Elders. Met de vorderende winter kwamen ze de afgelopen maanden steeds vaker de bossen uit, op zoek naar voedsel. Eerst in de schemering, maar daarna ook in het volle daglicht. Met als voorlopig hoogtepunt vijf reeën die zich bevonden in het weiland direct achter onze tuin. Met alle credits voor Vriendin, die erin slaagde om er een paar op de foto te zetten!
Zaterdag was er nog niks te zien. Maar toen ik gisteren (zondag) het deksel van het kweekkasje optilde waren ze daar. De eerstelingen van 2025. De eerste rijspeulen steken hun kopjes boven de grond uit. Ik heb er als een blij ei een kwartier naar zitten turen met een hele grote glimlach op mijn gezicht…
En als je dan ook nog op diezelfde dag verse rucola uit onze eigen kas kunt verwerken in de maaltijd, dan is het blij ei geluk compleet. Gezaaid in oktober, en nu in minder dan een half uur van plukken tot opeten.
Het was/is een sombere winter. De somberste sinds 1968, las ik bij het KNMI. Maar zaterdag 25 januari werd het ’s middags ineens droog. En was het ineens 10 graden. En toen hielden we het niet langer. We gingen de tuin in. Niet al te ingewikkeld. Vriendin begon met het opruimen van de perken langs de oprit.
En Meneer Elders ging aan de slag met spade en ander materiaal om twee zware betonbielzen uit te graven. Die waren gebruikt voor de fundering van een speelhuisje van de kinderen van de vorige bewoners. Dat huisje is al een tijdje weg. Op die plek moet over een maand of twee onze bramen / frambozen / kruisbessenhaag komen. De betonbielzen zijn uitgegraven, net als een deel van de klimopstronken die zich op, onder, en in het speelhuis genesteld hadden.
We liepen allebei als een blij ei met een grote grijns op ons gezicht door de tuin heen. Licht! Buitenlucht! Vogels! Aan het eind van de middag maakten we op ons gemak het gebruikte gereedschap schoon en dronken nog iets buiten op het terras, terwijl grote aantallen mussen en mezen af en aan vlogen bij de pinda’s en vetbollen.
Ook vrijdag 31 januari waren we in de tuin te vinden. ik ging verder met het voorbereiden van de bedden waar dit jaar onze moestuin moet komen. En zelfs het eerste ritje naar de stort is alweer gemaakt. De dagen daarna kon ik helaas niet, er was iets met een FIRE Meetup in Culemborg. Maar de eerste uurtjes in de tuin smaken wel naar meer. Dus in het weekend van 8 en 9 februari gingen we vrolijk verder. Zondag 9 februari werden de eerste dingen voorgezaaid in het kweekkasje op de vensterbank. Rode pepers en rijspeulen.
Het tuinseizoen 2025 is voor ons officieel begonnen.
Vriendin las onlangs overigens het boek De Mierenkaravaan van de schrijfster Mariken Heitman, door haar van harte aanbevolen. Eén citaat daaruit wil ik jullie niet onthouden. Over het lot van de moestuinier.
De tuinder moet er maar op vertrouwen. Hij is onderdeel van een autonoom spelend orkest en bepaalt misschien welk stuk er gespeeld wordt, tot op zekere hoogte in welk tempo en wie er meedoen. Hij regelt koffie en broodjes, zorgt dat er voldoende stoelen en bladmuziek is voor iedereen. Maar hij is componist noch dirigent, dat weet ze zeker.
Ben jij al bezig in de tuin?
Ik heb ze gehoord en gezien. De eerste zingende merels. Het eerste ‘fiet-fiet’ geluid van de koolmees (we noemen dit hier ‘het fietspompje´). De bolletjes die hun groene blaadjes boven de grond steken. Het zijn de eerste voorbodes. Hopelijk is het ergste voorbij. En komt het voorjaar er aan. Het kan me niet snel genoeg gaan.
Waar kijk jij naar uit?
We weten dat ze er zitten, in de grote bomen rond ons perceel. Een koppel grote bonte spechten. Regelmatig horen we de kenmerkende roffel. En ook hun kenmerkende roep als er gevaar dreigt. Af en toe zien we ze vliegen. Een aantal snelle vleugelsagen en dan een soort duikvlucht met ingetrokken vleugels.
Nu het de afgelopen dagen zo koud was, kwamen ze zich af en toe tegoed doen aan de pinda’s en pindakaas die we in de tuin hebben hangen voor de vogels. Dat wordt de hele dag druk bezocht door mussen, mezen, onze roodborst, en af en toe een vink. Maar nu zag ik één van onze GBS-en. Het is een vrouwtje, want ze heeft niet de kenmerkende rode nekvlek van de mannetjes.
We zien hier ook regelmatige een Groene Specht. Maar die heb ik nog niet aan het poseren gekregen…
…Met dit uitzicht. Wie wil dat nou niet? De foto heb ik vanochtend genomen. Het dooit inmiddels, maar het is hier nog wel wit. De vogeltjes vliegen af en aan op de pinda’s en vetbollen.
Hoe is het op jouw werkplek?
Veel mensen denken dat (moes)tuinieren alleen iets is voor het voorjaar en de zomer. Maar niets is minder waar. Zo hebben wij afgelopen week al een hele berg zaad besteld voor de moestuin en de kruidentuin. Met voorbedachten rade, want per 1 januari 2025 geldt voor land- en tuinbouwzaden, pootgoed en opkweek het hoge BTW-tarief van 21 procent. Onze teelt voor 2025 profiteert dus nog van het huidige (lage) tarief.
We hebben lang nagedacht over onze moestuin. Want groenten zijn in Nederland spotgoedkoop. We verbouwen en laten het oogsten door arbeidsmigranten die we uitbuiten met alle problemen die daar bij horen en exporteren er een hoop van. We doen die moestuin en kruidentuin dus niet (alleen maar) om te besparen. Er zijn ook andere doelen. Ik wil weer op zoek naar bittere spruitjes. En naar uien waar je van gaat janken. Want wij Nederlanders zijn watjes, en de groenten in onze supermarkten zijn dat dus ook geworden. Ze zijn met ons mee gegroeid gedegenereerd. En we willen een aantal wat meer bijzondere (en slecht verkrijgbare) groenten en kruiden gaan verbouwen.
De voorpret kan dus nu beginnen. En ik heb nog veel te doen. We willen de moestuin fors uitbreiden, daarvoor moet ik nog een aantal bedden uitgraven en bemesten. Ik moet een aantal structuren voorbereiden waarlangs de klimmers (zoals bonen) kunnen gaan groeien. En zo zijn er nog een miljoenmiljard klusjes. Maar daar kijk ik enorm naar uit.
Wat hebben we zoal besteld?
Daarnaast hebben we nog een collectie kruidenzaden en eetbare planten besteld.
En verder heb ik de stekken klaarstaan voor onze bessenmuur met bramen, frambozen, en kruisbessen. Nu alleen nog die koude en donkere wintermaanden doorkomen.
Ben jij al bezig met het ontwijken van de hogere BTW de moestuinplanning voor het komende jaar?
Bij de aanschaf van Huize Elders hebben we een aantal ‘roerende zaken’ overgenomen van de vorige eigenaren. Een schuur vol tuingereedschap, bijvoorbeeld. En de nodige meubels. En er zijn ook zaken die we ‘geërfd’ hebben. Een aantal tuinstoelen bijvoorbeeld.
En een picknicktafel. Die stond ergens in een hoek op het grasveld.
Bij nadere inspectie zagen we dat die er niet best aan toe was. Een aantal rotte planken. We speelden met de gedachte om de tafel maar op de stapel af te voeren sloophout te gooien. Maar dat ging me toch aan het hart. Dat was niet de spirit waarmee ik aan het avontuur in Elders wilde beginnen.
Dus ik ging meten en tekenen. En toog naar de kluswinkel in het dorp. Die hebben we nog. Al vraag ik me af hoe lang nog, als ik naar de leeftijd van de altijd vriendelijke eigenaar kijk. Ik kocht er de nodige planken en latten, laadde die achter in mijn racemonster, en ging weer terug de rimboe in naar ons eigen Huize Elders.
In onze schuur diepte ik mijn gereedschap op. En ging aan het werk. En stopte weer, want de tuin vroeg ook aandacht.
Dus uiteindelijk was de zomer al voorbij voordat ik de klus afmaakte. Maar toen was ik ook Gepast Trots. Met hoofdletters.
Ik kan me nu al verheugen op komende zomeravonden met spijs en drank aan deze door mijzelf verherbouwde tafel. Geen ingewikkelde klus, maar wel MIJN klus. Uiteindelijk heb ik vrijwel alles vervangen. Maar dat geeft niet. Ik heb geen nieuwe tafel gekocht. En alleen het hout (schroeven had ik nog) was ook veel goedkoper dan een nieuwe picknicktafel.
Ben jij wel eens Gepast Trots?
Na mijn duistere blog van afgelopen week is het tijd voor wat optimisme. Dichter bij huis en op kleinere schaal, maar elk sprankje hoop is meegenomen, toch?
Toen ik jullie vertelde over het winterklaar maken van Huize Elders, vertelde ik ook dat ik koudekiemers gezaaid had in onze kas. Eén week later zag ik al een groene waas boven de grond komen.
Door omstandigheden was ik de afgelopen week niet in de kas geweest. Iets met druk op het werk / voordat het licht werd de deur uit / pas ver na donker thuis. Dus vol verwachting liep ik gisteren (vrijdagochtend) naar onze kas. En werd heel erg blij toen ik de deur opende.
Waar we ook erg blij van werden was de post die we deze week ontvingen van De Moestuinhippie. Toen onlangs haar zadenwinkeltje online ging hebben we daar diverse tomatenrassen besteld. Het is best ingewikkeld om biologische zaden te vinden, dus initiatieven als deze zijn een buitenkansje. We waren net op tijd. We werden blij van de post en het leuke kaartje. En ook blij van de zaadjes. De voorbereiding op het nieuwe moestuinseizoen is nu echt begonnen.
Ben jij hoopvol?
Elk jaargetijde heeft z’n charme. En een van de charmes van de herfst zijn de paddenstoelen. In Elders steken ze op allerlei plekjes de kop op, zowel binnen als buiten onze tuin. De afgelopen weken heb ik er een aantal gefotografeerd, en geprobeerd om te bepalen welke soort het is. Een kleine bloemlezing.
Wat zijn voor jou de charmes van de herfst?