Augustus is alweer voorbij. De oogstmaand. En oogsten deden we. Al had het te hete en te droge weer wel impact. Een aantal planten stopte al dan niet tijdelijk met produceren, en de planten die wel bleven produceren leverden minder / kleinere opbrengsten. Een verschijnsel dat ook elders dan in Elders speelt.

Augustus is ook de maand waarin je voelt dat de zomer al een heel eind gevorderd is. We zijn al aan het nazomeren. Op 13 augustus heeft Don van Rural Revolution de herfst aangekondigd. In 2025 was dat op 5 augustus. En ook Diana van Diana’s Mooie Moestuin had het medio augustus al over nazomeren. Zelf voelden we het ook.

Het weer

Augustus ging door waar juli geëindigd was. Droog en heet. Tot medio augustus is er in Elders niet meer dan dan 2 millimeter regen gevallen.

En dat betekende water geven. Dagelijks 3 à 4 volle gieters (à 10 liter per stuk) in de kas, 2 gieters voor alle potten en bakken op het terras, en dan nog 2 gieters voor een kwetsbaar perkje in de volle zon en wat nieuwe aanplant. Jong zaaigoed in de moestuin om de andere dag. Moestuin tweemaal per week twee kuub water, dat is de equivalent van 30 mm regen. Overige perken naar behoefte, minimaal een keer per week. En de bomen kregen eens per week een liter of 50 per stuk. Lang leve de grondwaterpomp. En er staat nog minder dan 40 cm water in het zwembad.

Medio augustus kregen we eindelijk wat ‘regen van betekenis’. Op een gegeven moment zelfs bijna 20 millimeter in één nacht. Uiteindelijk zijn we in Elders uitgekomen op iets meer dan 60 millimeter neerslag.

De zonnepanelen wekten 783 kWh op. Dat is plekje 3 in de augustus-maanden sinds 2021. En iets boven het maandgemiddelde van 766 kWh.

De kas

De komkommers en de tomaten produceerden gewoon vrolijk verder. Na een pauze, die waarschijnlijk veroorzaakt werd door de hitte, begonnen de komkommers aan een tweede leg.

En de tomatenoogst was goed op gang. Enkele malen per week haalde ik minimaal een kilo aan trostomaten uit de kas en ook van de ‘buitentomaten’. Opvallend: de tomaten van buiten waren gemiddeld genomen groter, maar die uit de kas waren veel zoeter.

Medio augustus vorig jaar werden mijn tomatenplanten getroffen door meeldauw. Daarna was het snel afgelopen met de planten en de oogst. Dit jaar heb ik de tomatenplanten elke twee weken drastisch bijgesnoeid. Meer licht, meer lucht, meer ruimte. En tot nu toe heeft dat het gewenst effect. Geen ziektes en nog steeds productie.

Ik heb één komkommerplant geruimd, die was zwaar getroffen door de luis. Het leverde me een boze reactie (en bijbehorende beten) op van boze mieren, die duidelijk profiteerden van de luizenboerderij.

De kropsla die ik nog in de kas teelde is in augustus doorgeschoten. Op dit moment hebben we nog rucola en bladmosterd uit de moestuin, dus dat leverde geen problemen op voor onze groenvoer-voorziening.

In de kas staat verder nog de basilicum, die ik gezaaid heb tussen de tomatenplanten. Daar oogsten we regelmatig van om te verwerken in salades.

De Moestuin

In de moestuin was augustus een maand van gemengde gevoelens. De klad kwam er een beetje in. Er zijn veel lege plekken, omdat ik onvoldoende nagedacht had over de tweede teeltronde. Een wijze les voor volgend jaar.

Tegelijk waren er ook veel successen en was er veel om te oogsten. De courgettes gaven een redelijke productie nadat ik eerder het aangetaste blad verwijderd had, maar inmiddels zijn ze echt op. Volgend jaar komt er gewoon een tweede serie courgetteplanten, heb ik al besloten.

En zo zag de moestuin er eind augustus uit. Het einde van het seizoen nadert.

Mijn spruitjesplanten zijn veel groter dan vorig jaar. En ik heb er ook nog eens twee keer zoveel. Dat belooft wat. Ook de prei ziet er beduidend dikker uit. Mijn strategie van vroeg voorzaaien in een pot, en uitplanten als ze ongeveer zo dik zijn als een potlood, heeft gewerkt.

De oogst

Naast de komkommers en de tomaten waren er ook andere successen.

Eind augustus oogstte ik mijn uien. Een veel betere oogst dan vorig jaar. Ze liggen nu te drogen, en ik hoop dat ze mij de komende maanden aan het huilen maken.

Ook haalden we regelmatig venkel uit de moestuin. Heerlijk uit de oven, bijvoorbeeld met geitenkaas. En het loof in een salade. Ik ben niet helemaal tevreden over de opbrengst. Lang niet al het zaad is opgekomen en de knollen bleven vrij dun met weinig bruikbaar vruchtvlees. Maar ik heb een paar ideeën om dat volgend jaar te verbeteren.

Medio augustus oogstten we de peren. Die oogst viel een beetje tegen qua omvang. De droge warme zomer maakte dat de boom veel jonge vruchten liet vallen om zichzelf te beschermen. Maar er was vooral ook het feit dat we de perenboom niet goed genoeg gesnoeid hadden. Een wijze les.

En verder

Ik werkte gestaag verder aan het opschonen van de woestenij. Volgend jaar hopen we daar de blauwe bessen, de frambozen, en de kruisbessen te hebben staan. De klimop was eind augustus verslagen. Voor nu ben ik nog even in gevecht met een paar stevige boomstronken en (vooral) hun wortelstelsels… Je ziet ze op de voorgrond staan op onderstaande foto.

In augustus dook er verder nog een handvol bamboestaken op in ons grasveld en in een van de bloemperken. Ze werden uiteraard meteen verwijderd, met elke millimeter wortelstaak die we konden vinden. De strijd is nog niet definitief gewonnen, maar na twee jaar durf ik voorzichtig het sein ‘brand bamboe meester!’ te geven.

En we waren te laat met het oogsten van onze artisjok. Wist jij dat het hele mooie bloemen worden? Die bij linksonder was er ook dol op.

Medio augustus ontdekten we verder nog een wespennestje in één van de palen van de waslijnen. Het zijn geen limonadewespen, maar een andere wespensoort. Franse veldwespen. We verwachten dus geen groot nest. En we hebben ze gewoon laten zitten. Ze hebben ons nog niet lastiggevallen.

Eind augustus hebben we ook nog een voormalig perk ingezaaid met een mengsel van weidegras en streektuinmengsel met wilde bloemen en kruiden. We zijn benieuwd hoe dat zich de komende periode gaat ontwikkelen.

Hoe gaat het met jouw moestuin?

Bovenstaande foto is denk ik de beste samenvatting van de maand juli in het jaar 2026. Zon. Heel veel zon.

Verder was het een maand met blogvisite. Tom kwam hoogstpersoonlijk wat tips geven, en ook Voorheen In De Fruitboomgaard vereerde Elders met een bezoekje.

Het weer

Juli was heet, erg heet. Niet meer de recordstanden van 39 graden Celsius, maar wel hittegolven met dagen op rij temperaturen van boven de 30 graden Celsius. Met onze luiken, en met consequent luchten ’s nachts en in de vroege ochtend, hielden we de temperatuur binnen behaaglijk. Een enkele keer vonden we Doggy ’s ochtends niet in haar bench, maar op de koelere tegelvloer. Onze kleine bosmarmot met haar warme vachtje had het zwaar.

Juli was ook droog. En volgde op een serie van droge maanden. Gedurende de maand werden de berichten van de waterschappen alarmerender. We zagen sloten en beken droogvallen. Het vogelbadje in onze tuin vulde ik elke dag bij en werd gretig gebruikt. Een merel die het badje claimde werd verjaagd door een samenwerkende groep mussen en vinken.

Ik vrees ook dat we op zoek moeten naar nieuwe weercodes. Want code geel voor hitte begint een beetje sleets te worden als dit het nieuwe normaal is.

Rond 20 juli koelde het af, en kregen we juist te maken met een aantal koude nachten. De temperatuur in Elders daalde tot een graad of 9. En op 22 juli viel er regen. Om precies te zijn 0,2 millimeter, volgens het officiële regionale weerstation MeteoElders. Het mocht geen naam hebben. Op 26 juli kwam er nog een millimetertje of vier aan regen bij. En daarna kregen we hier vrolijk een nieuwe hittegolf met temperaturen ver boven de 30 graden Celsius.

In de eerste driekwart van de maand viel er in Elders minder dan 1,0 millimeter regen. Het waterpeil in ons zwembad daalde zienderogen terwijl ik gieters vol water putte voor de kas en de moestuin. Medio juli schakelde ik de grondwaterpomp bij om de gewassen in mijn moestuin van voldoende vocht te voorzien. Het water verdampte waar je bij stond. Uiteindelijk viel er 6 millimeter regen in deze maand. Zes millimeter. Da’s niks.

De zonnepanelen wekten 944 kWh op. Dat is plekje 2 in de juli-maanden sinds 2021, de op een na beste qua zonne-opbrengst. En ruim boven het maandgemiddelde van 860 kWh.

Kas

Ik probeer hier bewust en duurzaam te tuinieren. Geen gif. Biologische zaden. En zo gebruikte ik voor het opbinden van de tomatenplanten en komkommerplanten in de kas ook touw dat vrij is van plastic en kunststoffen. Maar dat bleek slecht bestand te zijn tegen de combinatie van hitte en hoge luchtvochtigheid in de kas. De ene na de andere plant stortte ter aarde. Gelukkig meestal zonder grote schade, maar toch. Ik heb de meeste touwen vervangen door een steviger variant, en op mijn actielijstje gezet dat ik op zoek moet naar een geschiktere kunststof-vrije variant voor het volgende tuinseizoen.

Begin juli heb ik de kas en omgeving goed opgeschoond. De tomaten heb ik dit jaar ruimhartig gesnoeid. Ze belonen me met een veelbelovende groei, zowel in de kas als buiten in de moestuin.

Meerdere keren per week controleer ik de tomatenplanten op dieven. En elke twee weken krijgt de kas een uitgebreidere onderhoudsbeurt. Dood blad wordt verwijderd, onkruid gewied, de aarde wordt losgewoeld, de tomatenplanten krijgen mest. Een kas is eigenlijk een moestuin op turbo. Alles gebeurt er razendsnel. En kan dus ook razendsnel misgaan als je even niet oplet.

Moestuin

Begin van de maand was dit het beeld in de moestuin.

De tweede ronde broccoli is helaas niet echt op gang gekomen. Het schoot door waar je bij stond, er kwamen geen mooie dichte roosjes. Te heet?

Medio juli nam ik deze panoramafoto in de moestuin. Ten opzichte van begin juli zie je aan de linker- en rechterkant van de foto heel goed dat ik hard gewerkt heb om de paden onkruidvrij te maken.

Medio juli zaaide ik rode biet, radijs, rucola en bladmosterd. Dat is allemaal mooi opgekomen. Volgend jaar moet ik bij mijn planning beter nadenken over een tweede teeltronde vanaf begin juli.

En eind juli zag de moestuin er zo uit.

Er is een eerste keer voor alles…

En dus ook voor het verwisselen van een lekke band op onze kruiwagen. Nog nooit eerder gedaan in mijn leven. Gelukkig bevatte de onuitputtelijke inventaris van onze schuur ook een reserveband. Ik moet nog even kijken of de lekke band te repareren is, of dat er een nieuw reservewiel moet komen…

Oorlog

Het is inmiddels twee jaar geleden dat ik de bamboestruik in onze tuin uitgroef. In de periode daarna verwijderde ik tientallen meters aan wortelstaken. Commando-eenheid Hondje (die ik ooit terug hoop te zien bij de Regenboogbrug) en ik leverden dapper strijd.

Gewonnen heb ik nog steeds niet, al is de taak van Hondje met verve overgenomen door Doggy. Medio juli vonden wij verspreid over twee dagen vijf bamboestaken, verspreid over het grasveld. Die waren uiteraard binnen 10 minuten na het aantreffen vernietigd. Ooit zullen we zegevieren. Ooit.

Mocht je overwegen een mooie bamboeplant te kopen: DOE HET NIET! Er is wat mij betreft een speciaal plekje in de diepste krochten van de hel voor mensen die bamboe verspreiden….

Oorlog (2)

Eind juli overleed binnen 24 uur één van mijn courgetteplanten. Meeldauw. Ik heb de plant meteen uitgegraven en hoopte dat de rest gevrijwaard bleef. Maar de dagen erna zag ik de andere planten ook aangetast worden.

Mijn eerste gedachte was om alle courgetteplanten dan maar op te graven en af te voeren. Maar dat kon ik toch niet over mijn hart verkrijgen. Ik groef er nog eentje uit die ook duidelijk overleden was en snoeide verder alle aangetaste bladeren weg. Meer dan een kruiwagen vol.

De drie overgebleven planten hebben meer ruimte. Ik geef voorzichtig water aan de stam en zorg dat de bladeren niet nat worden. Hopelijk herstellen ze nog en leveren de komende periode nog wat meer oogst op.

Meeldauw is een risico als planten te dicht bij elkaar staan. Vorig jaar had ik het probleem met de tomatenplanten in mijn kas. Dit jaar heb ik die steeds drastisch bijgesnoeid om herhaling te voorkomen. De courgetteplanten had ik een meter uit elkaar gezet, maar dat bleek toch te weinig. Volgend jaar nog meer tussenruimte!

Oogst

Begin juli heb ik al mijn tuinbonen geoogst. Een grote bak vol. We hebben de tuinbonen dubbel gedopt en ingevroren, in totaal bijna 2 kilo netto na dubbeldoppen.

Ik oogstte ook nog een laatste portie doperwten. Die werd gedopt, geblancheerd, en ingevroren. Een klein deel heb ik gedroogd om te gebruiken als zaad voor volgend jaar.

Verder hebben we deze maand behoorlijke hoeveelheden bramen geoogst. Ze zijn extreem vroeg dit jaar, niet verwonderlijk met de hitte van de afgelopen maanden. Maar mede daardoor ook redelijk klein. Verder hadden we dit jaar een beperkte oogst aan kruisbessen.

We oogstten veel eigen bosui. En gebruikten het op flammkuchen en in hartige taarten. Heerlijk!

Mijn knoflook heb ik na de oogst vier weken gedroogd en daarna schoongemaakt.

De meeste bollen zijn vrij klein gebleven. Het loof is vrij vroeg afgestorven, ik weet niet precies waarom. Mogelijk omdat ik de knoflook gepoot had in het deel van de moestuin waar vorig seizoen ook de uien stonden. Foutje… Maar er is genoeg voorraad voor de komende periode, en ook om straks na de zomer een nieuwe serie te planten voor volgend jaar.

En dan de tomaten. Er kwamen deze maand ook meer dan voldoende tomaten uit onze eigen tuin. Die werden verwerkt in allerlei gerechten. We hadden eind juli ook de eerste buitentomaten. Er werd meteen een proeverij gehouden om de smaak te vergelijken met de kastomaten, we hebben buiten hetzelfde ras staan als in de kas. Die laatste zijn zoeter.

We hebben dit jaar alle ingrediënten voor verse gazpacho uit eigen tuin. Tomaten, komkommers, peper en zelfs de knoflook. Heerlijk met dat warme weer!

En eind juli hadden we de eerste portie snijbonen uit eigen tuin. Later dan vorig jaar en ook in kleinere hoeveelheden, maar we zijn er blij mee. Een paar dagen later kwam daar nog een behoorlijke portie bij, inmiddels liggen er zes gesneden en geblancheerde porties in de diepvries. Lang leve de snijbonenmolen!

Verder oogstten we eind juli de eerste appeltjes van onze boom. Die staat er pas een jaar, we moesten flink uitdunnen want de takken bogen door. Ook de eerste pruimen waren rijp. Er hangt nog het nodige aan de boom.

En verder

Nog wat foto’s uit de tuin. In mei kochten we een artisjok-plantje tijdens onze vakantie. Dit jaar de enige plant in mijn moestuin die ik niet zelf heb opgekweekt, diverse pogingen om uit zaad een artisjokplant te starten zijn jammerlijk mislukt. Inmiddels zitten er twee grote artisjok-knoppen in deze plant.

De druivenstruiken in mijn vorig jaar gebouwde pergola woekeren vrolijk voort. Het zal nog wel een paar jaar duren voordat ik de eerste flessen Chateau Migraine Elders 🍷 aan kan gaan bieden. Maar er is voortgang.

En de venkel is klaar om te oogsten.

Hoe gaat het met jouw moestuin?

Juni! De maand dat voorjaar zomer wordt. De maand die traditioneel erg druk is op mijn werk, en dit jaar is geen uitzondering. De maand waarin het inmiddels twee jaar geleden is dat we de sleutels van Huize Elders in ontvangst namen.

Het was ook de maand waarin er een voorlopig einde kwam aan de saga Van den vos Reynaerde. We hebben geen spoor meer gezien van dit arme beest. En het was de maand waarin we een bosmaaier hebben gekocht.

Het weer

De maand juni begon koud en regenachtig. Ik hoefde dus geen water te geven in de moestuin. Aan het einde van de eerste week van juni stond er al ruim 30 millimeter regen op de teller.

Vanaf medio juni kwamen we terecht in een hittegolf. In de nacht van 18 op 19 juni hadden we noodweer in Elders. Ik ben uit bed gesprongen omdat ik wist dat ik de deur en het dakraam van de kas niet had dichtgedaan. Gelukkig was ik op tijd en hadden we geen schade. Er viel 15 millimeter regen in een uur. De nacht erna deden we dat nog eens dunnetjes over.

Tijdens de recente hittegolf liepen de temperaturen in Elders op tot 39 graden Celsius. ’s Nachts bleef de thermometer boven de 20 graden steken. Dankzij onze luiken bleef het in de woonkamer goed leefbaar. ’s Ochtends vroeg gooiden we alles even open om goed door te luchten, we probeerden steeds om een of twee graden van de binnentemperatuur af te schaven. Boven werd het warmer. Daar gooiden we elke avond alle ramen wijd open. Vanaf 07.00 uur ’s ochtends zat ook daar alles potdicht.

Juni was ook de maand van de weeralarmen. Op een gegeven moment stonden er in de KNMI-app zes weeralarmen tegelijk voor Elders. Een rode voor de hitte, twee oranje alarmen voor onweersbuien en voor komende hitte, en drie gele weeralarmen voor respectievelijk hitte en onweersbuien in verschillende tijdvakken. Het effect is zo wel een beetje weg. Wij proberen gewoon zelf na te denken en verstandige dingen te doen en te laten.

Uiteindelijk viel er hier in Elders in juni ruim 75 millimeter regen. De zonnepanelen wekten 882 kWh op, dat levert plekje vier op in de laatste 6 juni-maanden. De hittegolf in de tweede helft van juni kon het gebrek aan zon-uren in de eerste helft van juni niet helemaal compenseren.

Achterstanden

De maand juni werd de maand van de achterstanden. De maand waarin het onkruid gestaag de moestuin en bloemperken overnam. Niet bijzonder gezien de combinatie van warmte en neerslag in de tweede helft van de maand. Wieden, en binnen 48 uur kon je weer opnieuw beginnen.

Maar er was gewoonweg te weinig tijd. Mijn werkjes in de kas wilde ik echt voor 07.00 uur ’s ochtends afronden, en de moestuin werd na 09.00 uur ook een warme oase. Water geven, het hoogst noodzakelijke wieden, en wegwezen…

Dus oogstte ik de knoflook later dan gewenst. En de doperwten. En de tuinbonen. En de broccoli. En de kersen.

Kas

Juni is traditioneel de maand waarin de kas geleidelijk in een jungle verandert. Met meermalen per week dieven van de tomaten en wekelijks snoeien probeer ik dat dit jaar te beperken. Planten hebben ook wat ruimte nodig om een succesvolle oogst te leveren.

De snackkomkommers lieten zich van hun beste kant zien. Elke tweede dag oogstte ik enorme hoeveelheden. Er was niet tegen op te eten. Dus werd er uitgedeeld.

De tomatenoogst ziet er veelbelovend uit. Maar echt rood wordt het allemaal nog niet. Wel hebben we ook de eerste verse basilicum uit eigen kas verwerkt in ons menu.

En met de hitte van de afgelopen weken was er geen houden aan. De kropsla, die ik in de kas kweek om minder te hoeven delen met de slakken, schoot door…

Stammenstrijd

Ik dacht dat ik de tomaten echt wel goed bijgehouden had. Dagelijks checkte ik mijn planten op nieuwe diefjes. Maar toch werd ik af en toe verrast. Was er een dief uit de hand gelopen en leek er een strijd te ontstaan tussen verschillende stammen van een tomatenplant. Een echte stammenstrijd dus. Geen bewuste keuze zoals bij Diana. Waar ik met mijn snoeischaar meestal rücksichtlos een einde aan maakte. Ik wil mijn planten dit jaar echt beter in toom houden dan voorgaande jaren.

Moestuin

De wortels heb ik begin juni opgegeven. Ze blijven erg klein. Ik denk dat mijn grond niet los genoeg is. Misschien dat ik het nog opnieuw probeer.

In de eerste week van juni oogstten we de eerste courgette. En daarna barstte het oogstfeest los. Genoeg om een aparte paragraaf aan te wijden verderop in deze blogpost!

De uien en de bosui heb ik uitgedund en op grotere afstand van elkaar geplant. Ik heb ze goed diep geplant in bedden waar ik veel compost aan heb toegevoegd om ze luchtig te maken.

De appelboom hebben we ook behoorlijk uitgedund, de nog dunne takken bogen helemaal door onder het gewicht van de jonge appels. We hebben voorlopig liever dat de boom wat energie in de groei steekt, de vruchten komen over een paar jaar wel.

Eind mei zag de moestuin er zo uit:

En eind juni was dit het beeld. Eén grote groene weelde.

Ik heb het idee dat ik een klein beetje geholpen word met het onkruidvrij houden van de moestuin. Rondom Huize Elders bevindt zich een enorme mussenkolonie. Ik denk dat we wel 10 nesten hebben onder de dakpannen van het huis en van de schuur. Mussen zijn sociale beestjes die graag samenleven. En dat maakt dat ik regelmatig tot wel tien mussen tegelijk door mijn moestuin zie scharrelen. Zoekend naar zaadjes.

Oorlog

Een groot deel van juni geloofde ik in een mirakel, we signaleerden geen enkele bamboestaak meer sinds de eerste waarneming eind mei. Het bleef elke dag spannend, dat wel… En jawel hoor, afgelopen weekend trof ik er twee aan. Alsof ze binnen een dag hun antenne 30 centimeter boven de grond uitstaken. Dat duurde maar vijf minuten natuurlijk, toen waren de beide onrechtmatigheden verwijderd…

Het slakkenprobleem blijft vooralsnog goed onder controle. Zo af en toe pluk ik er eentje uit de moestuin. Ik tel mijn zegeningen. En de spinselmotten hebben zich verder koest gehouden in de appelboom. Het handmatig verwijderen van de nestjes met rupsen in mei heeft erger voorkomen.

Oogst

Er werd het nodige geoogst en opgegeten of verwerkt in deze maand.

Komkommers.

En nog meer komkommers.

En geloof me, nog véél meer komkommers…

Verder heb ik afgelopen weekend de eerste broccoli geoogst. Vijf stevige stronken.

Ik heb de roosjes geblancheerd (een paar minuten koken en daarna het kookproces stoppen in ijswater), en vier porties van elk 400 gram ingevroren.

Ik oogstte ruim 850 gram doperwten. Een portie van 150 gram werd dezelfde dag verwerkt in ons menu.

En twee porties van elk 350 gram werden geblancheerd en ingevroren.

Afgelopen weekend oogstte ik de knoflook. Redelijk wat kleine bollen, maar ook een aantal behoorlijk grote knoflookbollen. Ik laat ze een paar weken drogen. En ik ga er een paar apart leggen om in het najaar te planten voor de oogst van 2027.

En de kersen aan onze eerste boom, de iets zuurdere kersen, waren ook rijp.

Dit was ongeveer 10 procent van de kersen aan deze ene boom. We hebben er nog vier…

En verder…

De artisjokplant begint inmiddels monsterlijke vormen aan te nemen. Blijkbaar heeft dit plantje het naar zijn zin in onze moestuin.

De komende periode heb ik iets in te halen qua onkruid wieden. Verder ben ik aan het nadenken over de tweede ronde zaaisels en over de groenbemester die ik aan het eind van het seizoen in de moestuin wil zetten om de winter door te komen.

En nu de knoflook geoogst is kan ik eindelijk het laatste stukje buxus uitgraven. Een mijlpaal!

Hoe gaat het met jouw moestuin?

De maand mei zit er ook alweer op. Een maand waarin we de eerste productie uit eigen tuin konden eten. Kropsla en snackkomkommer. Tijd dus om weer even terug te kijken.

Elke dag, zeven dagen per week, is het verzorgen van de kas onderdeel van mijn ochtendroutine. Water geven, tomaten dieven. In het weekend ook wieden en harken. En elk weekend wordt ook de moestuin gewied. Heerlijk rustgevende klusjes, en goed om op die manier elke dag zicht te houden op de ontwikkelingen in de tuin.

Het weer

Aan het einde van de middag van 2 mei begon het eindelijk weer eens te regenen. In de loop van de avond was er al 10 millimeter gevallen, meer dan in de hele maand april bij elkaar. Maar toen ik op 3 mei de grond omwoelde in een stukje van de moestuin, was die op minder dan 5 centimeter diepte nog steeds kurkdroog. Er was meer nodig. En die viel ook. Op 6 mei kregen we nog eens 18 millimeter over ons heen. Niet genoeg om het al opgebouwde neerslagtekort in te lopen, maar de tuin kon weer even vooruit.

Uiteindelijk waren de eerste drie weken van mei niet echt ‘voorjaarsachtig’ te noemen. Er viel ruim 70 millimeter regen. Een ‘normale’ maand. De zonnepanelen leverden 860 kWh stroom op. Bij lange na niet de beste meimaand. Maar dat zal met het weer in de eerste drie weken van mei niemand verbazen.

Kas

Op 3 mei heb ik nog wat sla uitgeplant. En ook meteen een nieuwe serie voorgezaaid.

En zo zag de kas er uit op 3 mei. Links de eerste sla en tegen het pad aan zeven snackkomkommerplanten. Rechts tien tomatenplanten van drie verschillende rassen: Cheralita, Barry’s Crazy Cherry en Starfighters.

Er staan nu meer tomatenplanten dan vorig jaar. Ik heb nu alle komkommers links gezet, die blijven rank en groeien voor de aflegplank langs. Alle tomaten staan rechts. Niet in twee rijen, maar een zigzag vorm met minimaal 60 cm afstand tussen de planten. Als ik dan dit jaar iets beter dief en snoei en de planten ook iets meer in toom houd moet het beter gaan.

Medio mei heb ik in de kas basilicum gezaaid tussen de tomaten. Het is een experiment, maar die twee schijnen goed samen te gaan. Je ziet op onderstaande foto aan de rechterzijde wat groene puntjes op de aarde. Basilicum-in-wording.

Eind mei zag de kas er zo uit:

IJsheiligen

IJsheiligen. Die dit jaar z’n naam eer aandeed. Het was rond die dagen ’s nachts behoorlijk koud in Elders. En mijn vier buitenkomkommers legden dus het loodje. Te koud. Toch niet vóór de IJsheiligen uitplanten dus.

Ook één komkommerplantje in de kas redde het niet. Dat zal niet de kou geweest zijn. Maar geen idee wat het wel was. Ik had gelukkig nog een laatste reserveplantje om die plek in te nemen. Die, uit blijdschap dat ‘ie toch de grond in mocht, prompt de eerste komkommer van het jaar produceerde!

Moestuin

Op 1 mei begon de dag met een rondje wieden in de moestuin. Dat is het credo voor de komende maanden. Onkruid wieden, water geven, af en toe wat planten bijmesten of snoeien. En voor de rest de natuur z’n werk laten doen.

Begin mei heb ik mijn 12 spruitjesplanten uitgezet in de moestuin. Ook ben ik een nieuwe set snijbonen gestart, de vorige set is helaas niet opgekomen. Waarschijnlijk toch te vroeg gezaaid. Ook heb ik venkel en bosui bijgezaaid om hopelijk een uitgebreidere en gefaseerde oogst te krijgen.

Verder heb ik de voorgezaaide prei uitgeplant. Zo’n 100 plantjes met gemiddeld de dikte van een dun potlood. Ik heb hun wortels gekortwiekt en ze diep geplant met een centimeter of vijf tussenruimte.

En daarmee was (voor het eerst) de hele moestuin in gebruik. Onderstaand een panoramafoto van begin mei. Links vooraan de prei, daarachter de doperwten. Achter de doperwten links de bosui, rechts de uien en de wortelen (ik kweek hutspot…). Met de klok mee daarachter de spruiten. Rechtsachter onder de stellage de buitentomaten en komkommers, een experiment dit jaar. Voor de tomaten staan de venkel en de tuinbonen. En in het vak rechts de courgette, pompoen, en de knoflook (en de laatste buxus). Op de achtergrond zie je nog een bouwsel voor de snijbonen. En in de middencirkel staat de broccoli.

De gesneuvelde komkommerplantjes buiten werden vervangen door een artisjokplantje. De enige dit jaar die we niet zelf opgekweekt hebben.

Medio mei heb ik bloemkool en andijvie voorgezaaid. De bedoeling is om die in de loop van juni ook uit te planten op de laatste vrije plekjes in de moestuin.

En eind mei was dit het beeld:

Alles is ontploft. De erwten, de tuinbonen, de spruiten, de broccoli. Bloemen in de courgetteplanten. veelbelovend. En de tweede lichting snijbonen is gelukkig grotendeels opgekomen.

Regelmatig ontdoen we weer een paar meter pad in de moestuin van mos en onkruid. Het ziet er steeds verzorgder uit. En Vriendin voert een niet aflatende strijd tegen het onkruid tussen de stenen van onze bestrating. Geen gif, maar noeste handenarbeid.

Oorlog…

Ik kan de klok er bijna op gelijk zetten. De vraag is niet of, maar wanneer en waar de eerste bamboestaak het waagt om z’n kop boven de grond te steken. Het was bijna op de dag gelijk aan vorig jaar, en ook op dezelfde plek. Sector Zuid (beter bekend als Het Bloemperk Naast De Schuur Bij De Regenton oftewel HBNDSBDR). Het was er maar eentje. Minder dan tien minuten na de constatering lag de staak inclusief zo’n 30 centimeter aan wortels in de bak met af te voeren en ritueel te verbranden tuinafval. Wachten op de volgende.

En op dat andere front is het dit jaar een stuk rustiger. Ondanks de regen heb ik minder last van slakken. Waarschijnlijk omdat hun belangrijkste schuilplaats, de buxusstruiken rond de moestuin-vakken, verwijderd zijn.

Op Tweede Pinksterdag vond ik spinselmotten in de appelboom. Voorzichtig heb ik de spinsels met daarin de larven uit de boom geplukt. In Geldnerd City was het een jaarlijks fenomeen waarbij de bomen op de kade bij ons om de hoek elk jaar eerst veranderden in spookachtige verzamelingen spinsel, om daarna in een paar dagen tijd volledig kaal gevreten te worden. Er zat geen blad meer aan. Hopelijk heb ik dat hier voorkomen.

Oogst

De eerste oogst is er al. Drie kroppen sla, van die lekkere klassieke Hollandse botersla, hebben we afgelopen maand gegeten. Zelf opgekweekt in de kas. De tweede serie van drie is bijna gereed voor consumptie. En de derde serie is net boven de grond.

Ook is afgelopen week de komkommeroogst op gang gekomen. Eerst slechts een enkele, maar inmiddels al een stuk of vijf per dag.

En verder…

Afgelopen maand hebben we genoten van ons verwilderende gazon. Paardenbloemen, klaver, madeliefjes, en inmiddels ook boterbloemen. We hebben ook merkbaar meer vogels (en meer verschillende soorten) in de tuin. De vinken, puttertjes, en kwikstaarten zagen we al wel in de buurt, maar toen we hier kwamen wonen kwamen ze niet in onze tuin. Maar met een wilder grasveld en meer inheemse beplanting zijn ze inmiddels regelmatige bezoekers.

Begin mei heb ik ook rondom de kas alles schoongemaakt. De pergola die ik vorig jaar gebouwd heb voor de druivenstruiken is eindelijk af, met draden om de ranken goed op te kunnen binden. Nog een paar jaar te gaan tot de eerste flessen Chateau Elders gebotteld kunnen gaan worden…

Inmiddels beginnen de eerste ‘druiventrossen-in-wording’ zichtbaar te worden.

Zomaar nog wat foto’s

Ik maak veel foto’s. Zonde om die niet te delen. De eerste aardbeien die bijna rijp zijn. Ik heb dit jaar maar een paar planten, want nog niet echt een geschikte plaats ervoor. Ik overweeg nu hangbakken aan de pergola waar ook de druiven groeien. Een zonnige en beschutte plek naast de kas.

Courgettebloemen. Ze zijn prachtig.

En veel kleiner, maar net zo mooi. De bloemen van de snackkomkommers in de kas.

En tot slot de kersen, die beginnen te verkleuren aan de boom.

Misschien wel de mooiste maand in de tuin totnogtoe, deze meimaand. En heel veel om naar uit te kijken in juni. Als we alweer twee jaar in Huize Elders wonen!

Hoe gaat het met jouw (moes)tuin?

April. De maand die doet wat ‘ie wil. Met prachtige dagen waarop ik thuis zat te werken met de tuindeuren open. En met koude dagen en vooral ook een aantal koude nachten.

In de maand april viel er hier in Elders heel weinig regen. Minder dan 10 millimeter. Vorig jaar april viel er 65 millimeter regen, vooral dankzij één extreem regenachtige dag met 30 millimeter neerslag. De tweede erg droge april op rij dus.

En de zonnepanelen leverden 853 kWh stroom op. Daarmee was het de meest zonnige aprilmaand sinds de zonnepanelen eind 2020 geplaatst zijn, ongeveer 5 procent meer dan de vorige meest zonnige aprilmaand (en dat was 2025). In het eerste weekend van april genoten we op ons terras van het eerste wijntje buiten van dit nieuwe tuinseizoen. Dat was dan wel weer fijn.

Water

De grondwaterpomp is echt een bonus in dit huis, zeker met deze droogtes. Ik heb ‘m uiteindelijk pas op 25 april aangesloten. Daarvoor heb ik wel twee keer de regentonnen bijgevuld met water uit ons zwembad. Dat gaan we dit jaar gestaag gebruiken in de tuin (er zijn al anderhalf jaar geen chemicaliën toegevoegd), en daarna gaat het zwembad verdwijnen. Nog ongeveer 15 kubieke meter water te gaan. En ik heb inmiddels een verloopstuk om de dompelpomp voor het zwembad aan te sluiten op onze standaard Gardena tuinslangen. Dan kan ik het zwembadwater namelijk ook gebruiken om te beregenen. Want anders krijgen we dat zwembad dit jaar echt niet leeg…

Op 24 april zagen we de eerste waterkanonnen op de akkers hier in de buurt, en de brandweer waarschuwt ook al voor een groot risico op natuurbranden. Defensie is maar vast begonnen om al z’n oefenterreinen in brand te steken.

Bloesem

In maart hadden de perzik en de pruim al bloesem. In april konden we genieten van de perenboom, de appelboom, en onze kersenbomen. Inmiddels is de bloesem uitgebloeid. In de perenboom zien we al vruchtvorming.

Moestuin

De natuur heeft hard gewerkt in mijn moestuin. Alles schiet de grond uit. Inclusief het onkruid.

Ook ik heb hard gewerkt in onze moestuin. Vrijwel alle buxusstruiken zijn verwijderd en afgevoerd. Er staat nog een klein stukje van een paar meter. Dat kan ik niet uitgraven zonder mijn knoflookoogst te beschadigen. Dus die mag nog even blijven. Tot na de knoflookoogst.

Mijn tuinbonen zien er veelbelovend uit. Ik zal ze de komende periode voldoende water moeten geven.

Datzelfde geldt eigenlijk ook voor mijn doperwten, mijn bosuien, en de reguliere uien. Met de buxus is ook de belangrijkste schuilplaats van de slakken verdwenen. Gemiddeld vond ik drie huisjesslakken per struik die ik verwijderde.

Op Koningsdag is het grootste deel van de moestuin beplant. Tomaten en komkommers, broccoli, courgettes, venkel. Ik moet de prei en de spruitjes nog planten,maar daarvoor moet ik eerst nog het laatste stukje moestuin in gereedheid brengen. Een heerlijk gezicht, al die plantjes in de grond.

Kas

Medio april heb ik de laatste rucola verwijderd uit de kas. Daar hebben we rucolapesto van gemaakt. Die was behoorlijk sterk van smaak, want de rucola was al aan het doorschieten. Maar het smaakte uitstekend.

Daarna mocht de grond in de kas lekker opwarmen voor de start van het kweekseizoen.

En gedurende de maand verhuisde de jonge kweek van de vensterbanken in ons huis naar de kas. Uiteindelijk stond alles in het laatste weekend van april klaar om de grond in te gaan. Komkommers, drie tomatenrassen, spruitjes, broccoli, diverse soorten courgettes. Meer dan zestig jonge plantjes, allemaal zelf opgekweekt uit zaadjes.

In de kas krijgen de plantjes het meeste licht. Ik werk niet met groeilampen en verwarmingsmatjes.

En op Koningsdag was dit uiteindelijk het beeld in de kas. De komkommers en de tomaten zijn de grond in. Water geven, verzorgen (elke tweede dag dieven, die tomaten…) en afwachten…

Gewassen

Dit wordt ons tweede echte moestuinjaar in Elders. We verhuisden aan het begin van de zomer van 2024, toen hebben we maar beperkt kunnen tuinieren. In 2025 was dat al veel uitgebreider.

En dit jaar gaan we echt los, realiseerde ik mij (of ‘besefte ik’, maar zeker niet ‘besefte ik mij’ #taalergernis) toen ik op een rijtje zette welke gewassen we dit jaar allemaal hopen te oogsten.

Ik heb tomaten (3 rassen), snackkomkommers, bolcourgette, gewone courgette, heel veel knoflook, prei, bosui, gele ui, broccoli, spruitjes, tuinbonen, doperwten, snijbonen, wortels, en diverse varianten sla. Qua fruit komen er druiven (7x), peer, kersen (4x) pruimen, perziken, en we hebben onze appelboom. En dan nog diverse kruiden. Verder ben ik nog 25 vierkante meter vrij aan het maken voor frambozen, bramen, kruisbessen en (bos)aardbeien. Maar dat is voor het volgende moestuinjaar.

Vijvertje

Vriendin heeft een prachtig minivijvertje aangelegd. Daarvoor heeft ze een oude cementkuip ingegraven. En een aantal rivierkeien gebruikt die over zijn van de huidige paadjes in de moestuin. En een zorgvuldige selectie inheemse waterplanten waar we een fortuin aan uitgegeven hebben bij het tuincentrum. Dit alles aangevuld met een emmer water uit de beek die een paar honderd meter van ons huis stroomt.

Ja, dit is oefenen voor een grotere vijver. Misschien. Ooit.

En verder…

En verder hebben we nog een heleboel grotere en kleinere klussen gedaan. Een deel van de paden in de moestuin gewied. Het terras een goede voorjaarsschoonmaakbeurt gegeven. Struiken verplaatst. Compost verspreid in de siertuin.

Zo wordt ook de voormalige woeste begroeiing tegenover mijn kas steeds leger. Uiteindelijk is dit de plek waar mijn frambozen, bramen, kruisbessen en aardbeien terecht gaan komen. Maar dat zal nog wel even duren. Het uitgraven van de stronken is een rotklus. De klimop die in het hek gegroeid is laat zich maar lastig temmen. En ook links, net buiten beeld, staat een enorme klimopstruik. Daar wil ik nu niet eens aankomen, ik schat dat er minstens vijf bewoonde vogelnestjes inzitten.

En ja, ik vind het nog steeds heerlijk hier. Elke ochtend bij het eerste licht ben ik buiten om mijn plantjes te verzorgen. Genieten van de rust, van het frisse groen, van de vogels met hun ochtendzang. Wie heeft er in hemelsnaam een grote wereld nodig?