Nu project 2025 zo voorspoedig verlopen is, en ook de restauratie van onze luiken in een soort productiestraat verloopt, is er nog tijd om een volgend tuinproject aan te pakken.
Voor mijn kas bevindt zich een woest begroeid stuk tuin. Hoge struiken, veel klimop. Duidelijk jarenlang genegeerd. Ik zie het als een mooie potentiële uitbreiding van mijn moestuin.
Dus kochten we onlangs een nieuwe gadget. En ging ik afgelopen weekend even helemaal los. The Elders Chainsaw Massacre Part 1. Met de hulp van de gadget was het een makkie. En een half uurtje later stond ik de vrije ruimte te bewonderen. Speciaal voor jullie een Before (van vorig jaar) en een After.
Nu is er alleen nog één vraag die me bezighoudt. Want ik ben niet alleen in deze woestenij… Wie woont hier?
Zoals ik in mijn reactie destijds al aangaf hik ik daar een beetje tegenaan, omdat ik voorzichtig ben met het delen van bedragen. Maar ik had beloofd om er eens met Geldnerd samen over na te denken. Dus hier komt het resultaat van de gezamenlijke trillingen van onze denkramen.
Financiële onafhankelijkheid
De afgelopen tien jaar heb ik regelmatig geschreven over mijn visie op FIRE voor loonslaven. Dat was ook de basis voor mijn eigen FIRE-calculator.
De FIRE Calculator deelt jouw leven eigenlijk op in drie fasen. De eerste fase is het normale, werkende bestaan. Je hebt een inkomen uit werk, je hebt uitgaven, en je spaart een deel. Daarmee haal je een bepaald rendement en bouw je vermogen op. De derde fase is de pensioenfase. Je krijgt AOW, je krijgt mogelijk een pensioen uit de tweede pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Misschien ook een zelf opgebouwd aanvullend pensioen uit de derde pijler? En er kan natuurlijk ook nabestaandenpensioen binnenkomen.
Tussen het werkende bestaan en de pensioenfase zit het geheim van eerder stoppen met werken in Nederland. De fase waarin je jouw opgebouwde vermogen gebruikt om van te leven.
De onderstaande grafiek (hier speciaal voor de gelegenheid aangepast aan de nieuwe huisstijl) gebruikte ik voor het eerst in een blogpost van Geldnerd van medio september 2017. Daar stelde ik mijzelf de vraag hoe lang ik nog moest tot het FIRE-punt. En deed ik de voorspelling dat het volgens mijn rekenmodelletjes nog acht jaar zou duren.
En hier zijn we dan. Op de kop af acht jaar later. Uiteindelijk is het allemaal net iets sneller gegaan. ‘De markt’ was mij gunstig gezind. Er waren geen perikelen met werkgevers en banen en inkomen. Ik leef nog. Ik heb geluk gehad.
Waar sta ik?
Bijna zonder cijfers te noemen ga ik jullie meenemen in waar ik nu sta. Hoe het staat met dat magische FIRE-getal.
Maandelijkse uitgaven
We wonen nu ruim een jaar in Elders. En hebben inmiddels dus redelijk goed zicht op ons leven hier, en wat dat betekent voor onze uitgaven per maand. De afgelopen tien jaar is dat op allerlei momenten geoptimaliseerd. En dat optimaliseren blijven we doen, het is een vast onderdeel van mijn financiële systeem.
Tegen huidig prijspeil, en voor de rekensom hieronder, noem ik mijn maandelijkse uitgaven X. Dat is het bedrag dat ik maandelijks nodig heb om van te leven. Hier zit alles in, woonlasten, boodschappen, persoonlijke uitgaven, ook mijn verzekeringen, mijn medische kosten, onderhoud van ons huis, en de vulling van de potjes die ook nodig blijven als ik stop met werken.
Te overbruggen periode
Mijn AOW en mijn pensioen starten naar verwachting als ik 67 jaar en 3 maanden oud ben. Dat is over iets meer dan 150 maanden.
Beschikbaar vermogen
Mijn beschikbare vermogen bestaat uit mijn spaargeld en mijn beleggingsportefeuille. Het vermogen dat in het huis zit kan ik uiteraard niet gebruiken om van te leven, stenen kun je niet eten. Het vrij beschikbare vermogen bestaat uit ruim 200 keer mijn maandelijkse uitgaven, oftewel 200 X. Ruim voldoende om de periode te overbruggen. Onder voorbehoud van wereldoorlogen en andere existentiële rampen.
Beschikbaar pensioen
Daarnaast is er mijn totnogtoe opgebouwde netto pensioen, dat uitgekeerd gaat worden vanaf het moment dat ik 67 jaar en 3 maanden oud ben. Het is inmiddels meer dan genoeg voor mijn maandelijkse uitgaven. Om precies te zijn ruim 150 procent. Er is dus zelfs een behoorlijke buffer voor als de indexatie de komende decennia ook weer tegenvalt.
De rekensom
Simpel dus. Ik heb 150 X nodig om de periode te overbruggen totdat mijn pensioenpotjes beginnen met uitbetalen. Ik heb hier en nu ruim 200 X beschikbaar aan vrij vermogen. Dat genereert rente en dividend, en ik kan mijn beleggingen verkopen en dat geld benutten. En mijn tot op heden opgebouwde nettopensioen dekt voor de periode daarna al ruim 150 procent van mijn maandelijkse uitgaven af.
Dus ik kan morgen stoppen met werken.
De kanttekeningen
Klinkt allemaal goed, toch? Zeker! Maar er zijn nog wel wat kanttekeningen te maken. Besluiten te nemen. Onzekerheden waar we mee om moeten gaan.
De eerste is dat bovenstaande berekening alleen voor mijzelf geldt. Maar ik ben natuurlijk samen met Vriendin. We schelen zes jaar, dus haar overbruggingsperiode is langer. En ik heb geen zicht op haar financiën. En weet niet hoeveel maanden zij nog af te dekken heeft.
En mijn situatie is wel afhankelijk van wat we nog aan grote investeringen doen in ons huis. Binnenkort worden alle kozijnen vervangen. We willen nog iets doen aan de dakisolatie en de afwerking boven en beneden. Een nieuwe keuken, een nieuwe badkamer, en van het gas af. Ik ga die 50X aan marge echt wel nodig hebben…
Ook is er nog het vraagstuk wanneer we het restant hypotheek aflossen. Met onze huidige sneeuwbalstrategie zijn we medio 2033 hypotheekvrij, ruim voor de datum waarop onze huidige en erg lage hypotheekrente afloopt. Als we in plaats daarvan nù onze hypotheek volledig af zouden lossen, dan scheelt dat ruim € 12.500 aan rente. Moeten we toch eens over nadenken. Want zolang de marktrente hoger is dan de rente die wij betalen, vindt de hypotheekverstrekker het geen enkel probleem. En hypotheekrente-aftrek hebben wij al nauwelijks meer. Een paar honderd euro per jaar.
Daarnaast zitten we midden in een pensioenhervorming. Ik ga er van uit dat mijn pensioen na hervorming niet slechter is dan nu. En hoop de komende decennia op iets meer indexatie dan de afgelopen vijftien jaar. Ik heb een marge, maar je weet nooit wat de inflatie gaat doen.
Idem de reeds vele malen uitgestelde belastinghervorming, met name de toekomst van Box 3. Ik ga in mijn berekeningen al uit van fors hogere belastingbetalingen, maar moet natuurlijk nog afwachten wat het allemaal precies gaat betekenen.
De inflatie, die noemde ik al. Mijn berekeningen gaan er van uit dat mijn maandelijkse uitgaven meestijgen met de inflatie. En dat het rendement op mijn resterende vermogen ook minimaal gelijk is aan de inflatie. Krijgen we hyperinflatie en/of langjarig lage of negatieve beleggingsrendementen, dan heeft dat impact op mijn beeld.
En, niet onbelangrijk: Ik vind mijn werk nog heel leuk. Ik ben met een prachtige klus bezig. En heb echt nog een paar jaar nodig om die af te ronden. Om te borgen dat mijn team ook zonder mij door kan gaan met continu verbeteren en zich aanpassen aan veranderende omstandigheden.
In de praktijk zal het dus waarschijnlijk nog wel een paar jaar duren voordat ik echt helemaal stop met werken. Als de klus klaar is, of als het niet leuk meer is. Een aantal van de bovenstaande risico’s zijn dan niet meer van toepassing. Mijn pensioen is duidelijk, en de toekomst van het belastingstelsel hopelijk ook. En de FIRE-pot blijft nog wat langer groeien, FIRE wordt er nog wat FATTER van.
Voornaamste bron van inkomsten gaat het het dividend uit mijn beleggingen zijn. Mogelijk zoek ik nog een leuke nevenfunctie of af en toe een klusje, maar misschien ook gewoon niet. Het dividendinkomen is aan te vullen met kleine plukje beleggingen die ik verkoop. Het merendeel van mijn geld laat ik gewoon in de beleggingsportefeuille staan. Maximale tijd in de markt om te renderen. Alleen verkopen wat nodig is, met een kleine buffer aan spaargeld. In de praktijk is mijn situatie dus zelfs iets rianter. Door het dividendinkomen hoef ik niet elke maand voor X euro aan beleggingen te verkopen. Maar slechts (X -/- dividendinkomen).
Vooruitlopend op mijn plannen om te stoppen heb ik overigens dit jaar mijn aankoopstrategie bijgesteld. Ik koop alleen nog maar dividend-ETFs. Om nog even te werken aan het dividendinkomen. En dan hoef ik tenminste niet ook nog eens over te stappen naar WEBN, de laatste trend in FIRE-land. Bij de massale overstap van VWRL naar de NT-fondsen heb ik ook al niet meegedaan….
Denken in maanden
De afgelopen periode merk ik wel een omslag in mijn denken. Inmiddels denk ik in maanden tot het moment dat ik ga stoppen met werken. Niet meer in jaren. Dat klinkt als een klein stapje, maar is heel fundamenteel. Het voelt eigenlijk heel bevrijdend.
Dus. Ik ben er. Niet alleen maar in Elders, maar ook op (zelfs voorbij) het FIRE-punt.
Als je me dit in 2015 verteld had, dan zou ik het waarschijnlijk niet geloofd hebben. Vandaag, op 1 september 2025, is het 10 jaar geleden dat mijn alter ego Geldnerd zijn eerste blogpost online plaatste. Geen idee hoeveel mensen die kwamen lezen. Ook toen al was ik daar niet erg mee bezig.
Maar goed, inmiddels schrijf ik dus al 10 jaar met enige regelmaat. In die jaren is dit mijn 1.194e (elfhonderdenvierennegentigste) berichtje. Daar zijn via de blog 10.464 reacties op gekomen (exclusief spam en geweigerde reacties). Als ik de statistiekjes mag geloven kwamen er al meer dan twee miljoen unieke bezoekers naar Geldnerd en Elders Leven. Maar dat geloof ik niet.
Het begin van mijn blog was niet het begin van mijn reis naar financiële onafhankelijkheid. Die reis begon namelijk al zo rond 2003. In de begintijd van Geldnerd heb ik daar wel eens over geschreven. Binnenkort zal ik eens een update geven.
Mijn doel was oorspronkelijk om mensen te laten zien hoe je goed voor je eigen financiën kunt zorgen. En hoe je daarmee financieel onafhankelijk kunt worden. Maar over dat onderwerp ben je na een tijdje wel uitgeschreven. Veel finance-bloggers komen daar ook achter en stoppen dan. Ik heb er uiteindelijk voor gekozen om mijn blog voort te zetten als een soort online dagboek. Beschrijven wat ik meemaak, wat ik doe, hoe ik dat doe, en waarom. Het is een soort tweede brein. En het is in eigen beheer, niet in de klauwen van een of ander groot bedrijf.
We hebben veel meegemaakt in die tijd. We verhuisden van het Verre Warme Land terug naar Nederland. Naar Geldnerd City en onze banen bij de rijksoverheid. Een aantal grote gebeurtenissen (waaronder de coronapandemie) maakten dat we uiteindelijk de Stap naar Elders gezet hebben. Waar ik mijn aandacht verlegde van de spreadsheets naar de moestuin. En van Geldnerd naar Elders Leven.
Het bloggen geeft me focus en scherpt mijn gedachten, vooral ook door de reacties en de online en real-life mensen die ik via het bloggen ontmoet heb. Het heeft mijn reis versneld. Gemaakt dat ik er bewuster mee bezig ben, bewuster mijn afwegingen maak. En het heeft me rust gebracht. In rust ontstaan er mooie dingen.
Mijn leven en mijn blog zitten nu in een andere fase. Ik blog minder, je kunt de klok er niet meer op gelijk zetten. Alhoewel: áls ik een blogje publiceer dan is dat altijd om vijf over vijf ’s ochtends (05:05AM) Centraal Europese Tijd. Die gewoonte is ooit ontstaan, en een obsessief compulsief gewoontedier als ik houdt daar dan ook gewoon aan vast. Maar het is niet meer standaard twee keer in de week. Gewoon, als ik tijd en zin heb en het gevoel heb dat er iets te vertellen is.
Ik heb eigenlijk nooit veel gedaan om reclame te maken voor mijn blog en een lezerspubliek op te bouwen. Ik wilde niet dat de blog ging voelen als werk, of als een verplichting, of als een bijbaan! De lezersaantallen groeiden doordat andere mensen mijn teksten leuk vonden en deelden. En ik ben altijd ver weg gebleven van commerciële activiteiten, al waren er periodes dat er vrijwel dagelijks aanbiedingen binnenkwamen. Zelfs die ene advertentie die ik lang op de voorpagina heb gehad is al 2,5 jaar geleden gesneuveld, en nooit verschenen hier in Elders. Ik had het niet nodig om de hostingkosten te betalen, en de privacy-invasie voor mijn lezers en mijzelf die erbij hoorde ging mij steeds meer tegenstaan.
Tien jaar is een hele lange periode. Mijn blog is een belangrijk onderdeel van mijn leven en mijn identiteit. Ik weet niet of ik hier geweest was als ik niet was gaan bloggen. Ik denk dat ik een ander persoon was geweest met een ander leven. Het internet is een riool geworden, maar het is niet alleen maar slecht als het ook dit soort dingen voor elkaar kan krijgen. Proberen de wereld en het leven een stukje mooier te maken, one blogpost at a time….
Dank jullie wel, lieve lezers. Wordt vervolgd…
Heb jij ook dingen in je leven waar je al meer dan tien jaar mee bezig bent?
Augustus. De oogstmaand. En er is inderdaad geen fijner gevoel dan de moestuin in lopen, plukken / afsnijden wat rijp is, en het vervolgens bereiden en (binnen een uur na de oogst) opeten. We deden het regelmatig deze maand. Met broccoli, met snijbonen, met bosui, met tomaten, met komkommers, met courgettes.
En tegelijk is augustus ook de maand waarin je het einde van de zomer voelt naderen. Langere en koelere nachten. Ochtendmist. Het stemt ons soms een beetje melancholisch. Voor mijn gevoel is de zomer pas net begonnen, en ik geniet er met volle teugen van. Vorige week zag ik ’s ochtends een grote groep ooievaars staan op een akker dicht bij ons huis. Het waren er tientallen, in een grote cirkel bij elkaar. In mijn gedachten stonden ze te vergaderen over de beste vertrektijd en vliegroute naar hun overwinteringsplek, en over de volgorde van vliegen in V-formatie (‘ik wil niet direct achter Harrie, want die laat altijd zoveel winden tijdens het vliegen…’). Het hoort bij het einde van een mooie zomer.
Het weer
Augustus kende een wisselvallige eerste week. Met als belangrijkste voordeel dat er even genoeg regen viel voor de tuin en de regentonnen. Had de grondwaterpomp ook even een weekje rust… Maar vanaf het weekend van 9 en 10 augustus moest de pomp toch weer aan de bak. De moestuin moest gesproeid, en de regentonnen moesten dringend bijgevuld worden. Pas eind augustus viel er weer een paar millimeter regen. Het mocht geen naam hebben, het was een druppel op een misschien niet gloeiende maar wel gortdroge plaat.
Op 5 augustus kondigde Don van Rural Revolution de herfst aan. Calling Fall. En later die week merkten wij ook de eerste voortekenen dat de zomer echt een heel eind op weg is. De eerste ochtendmist.
Tenzij er vandaag nog een stevige regenbui valt, komen we in augustus hier in Elders uit op niet meer dan 25 millimeter regen. De zonuren waren OK, in totaal wekten we tot en met 30 augustus 779 kWh energie op. Daarmee staat augustus 2025 op de 2e plaats van augustus in Elders sinds de zonnepanelen hier in 2020 werden neergelegd. Gegeven de weersverwachting voor vandaag zullen we de nummer 1, het jaar 2022 met 868 kWh, wel niet meer inhalen.
Bamboe en zevenblad
Op 9 augustus vond Vriendin een enkel staakje bamboe in het perk waar de bamboe-ellende ooit begon. En een dag later, op 10 augustus, groef ik een grote staak uit het grasveld, op zo’n zeven meter afstand van de oorsprong. En een paar uur later nog twee staken een paar meter verderop. En daarmee ook nog weer een halve meter wortelstaak. En op 12 augustus nog eentje, een halve meter verderop. En die stond er daags ervoor echt nog niet. Soms krijg ik het gevoel dat deze dingen in een kwartier hun antenne uit de grond steken, twintig centimeter of meer.
Afgelopen dagen vond ik er ook nog eentje. Die had zich op het verwilderende grasveld verschanst tussen lange gras-aren en paardenbloemen, en had op die wijze geprobeerd om aan mijn aandacht te ontsnappen. Haaa! Scheer je weg, schavuit! Rekel! Gelukkig bleef het hierbij. Je hoort mij niet zeggen dat het probleem helemaal weg is, maar het is vooralsnog ‘beheersbaar’.
Ook is er positief nieuws over Project 2025. Het hele zevenbladperk is afgegraven en ontdaan van alle ‘ongerechtigheden’ die we konden vinden. Ook het achterliggende grindpad is gezeefd. op sommige plekken was het meer een zandpad dan een grindpad. Dat leverde ook nog een aantal kilo’s zand op en de nodige onkruidwortels. We laten het perk nu in elk geval braak liggen tot aan het voorjaar, en houden goed in de gaten of er nog iets z’n kopje boven de vers gezeefde grond durft te steken, en wat dat dan zou zijn…
Oogsten
Deze maand kwamen we in het stadium dat er niet meer tegen de oogst op te eten viel. Dus hebben we de diepvries in de schuur aangezet en zijn we dingen in gaan vriezen.
Inmiddels ligt er ruim 10 kilo tomaten in de vriezer, in stukken in zakjes van 500 gram. Ook een paar kilo gele courgette (in plakken) en snijbonen. Met name de snijbonen zullen hopelijk in september en oktober nog aangevuld worden, als onze ’tweede lichting’ snijbonen gaat produceren.
Een gemiddelde week in augustus
Medio augustus zijn de stoksnijbonen van de eerste lichting uit de tuin verwijderd, ze waren klaar en leverden geen nieuwe bonen meer. Ook de cannelinobonen heb ik weggehaald. De slakken hebben er helaas meer van gegeten dan wij.
Afgelopen maand hebben we wel regelmatig bosui uit onze eigen tuin gehaald, om te verwerken in allerlei gerechten. Ze smaken geweldig, wat een pit in zo’n klein uitje!
Op zaterdag 9 augustus kon ik de eerste rode peper van mijn peperplantjes afsnijden. Die zag er prachtig uit. En smaakte ook prima. Mijn pepers zijn dit jaar van een iets pittiger soort dan vorig jaar. Ik kan dus maar beter leren om niet meer in mijn ogen te wrijven nadat ik een pepertje gesneden heb… Inmiddels is er een gestage stroom pepers op gang gekomen, en er zijn er nog tientallen in aantocht. Het wordt een pittige winter, dat is zeker.
Ook staan er nog 10 kroppen sla in diverse groeistadia in de kas. Verse aanvoer is voorlopig nog verzekerd. Gisterenavond aten we nog verse sla, in minder dan een uurtje van de kas naar onze tafel.
Het hoogtepunt van de augustusmaand was de lekkerste Gazpacho die ik ooit gegeten heb. Bereid door Vriendin, uiteraard. Met tomaten uit eigen kas, komkommer uit eigen kas, en een rode peper uit eigen kas. We hadden ook nog bosui uit eigen tuin kunnen gebruiken. En het enige hoofdingrediënt dat we nog niet zelf kweken is knoflook. Staat wel op mijn verlanglijst, we zijn grootverbruiker.
Groeien
Mijn tweede lichting snijbonen groeide voorspoedig in augustus. Ik verloor ongeveer een derde van mijn plantjes aan de slakken, maar er zal genoeg voor ons overblijven.
Ook de flespompoenen gaan goed. De twee pompoenplanten hebben zo ongeveer de halve moestuin overgenomen. Ik verwacht nog steeds een stuk of 20 flespompoenen te kunnen gaan oogsten. De uien en prei groeien ook voorspoedig.
Onze peren en druiven zijn ook vrijwel klaar om te oogsten. Dat is echt wel een maandje eerder dan vorig jaar.
Kas
Helaas zijn mijn tomatenplanten de afgelopen weken getroffen door zware meeldauw. Ik was er te laat bij met het wegknippen van getroffen blad en besproeien met een mengsel van melk en water. Maar omdat mijn vleestomaten de vruchten al gevormd hebben, en al geen nieuwe bloempjes meer maakten, is dat niet zo erg. Eén plant is inmiddels geruimd, de rest ruim ik zodra de tomaten geoogst zijn. Mijn Myriam cherrytomaat lijkt gelukkig resistent te zijn, daar halen we nog tientallen tomaatjes af.
De meeldauw heeft waarschijnlijk een kans gekregen doordat ik de planten te dicht heb laten groeien. Teveel takken, in de jacht naar zoveel mogelijk oogst. Een wijze les voor de komende jaren.
Aan mijn twee peperplanten hangen letterlijk nog meer dan honderd pepers. En de komkommers lopen nu echt op hun eind. Ik ben van plan om volgend jaar zowel binnen als buiten komkommers te gaan telen, om het seizoen te verlengen.
Druiven
Ook een project dat ik deze maand uitgevoerd heb, met dank aan de driedaagse werkweek. Ik heb een pergola gebouwd voor onze druivenstruiken. Die is nog niet helemaal af, er komt nog een vijfde boog aan het einde. Maar daarvoor moeten we eerst de jungle op de achtergrond van deze foto aanpakken. Eén van de redenen waarom we deze gadget aangeschaft hebben.
En zo krijgt een loos stukje tuin een functie. Stapsgewijs steeds meer ons paradijs, met elke zandkorrel die we aanraken.
Vooruitblik
De septembermaand zal beginnen met de oogst van de druiven en peren. In september verwacht ik verder grote aantallen rode pepers te oogsten, en hopelijk ook snijbonen van onze tweede lichting. Verder groeit de kropsla nog voorspoedig door.
Het zal de afronding worden van mijn eerste volledige moestuinjaar in Elders. Blijdschap en melancholie strijden met elkaar. Dat er nog vele mooie moestuinjaren mogen volgen!
Het is alweer een tijdje geleden dat ik een natuurfoto met jullie kon delen. Het is niet dat we niets zien, afgelopen week stond er nog een ree intens naar mij te staren vanaf de akker aan de overkant van ons weggetje. Ik ben veel buiten, maar als ik in onze tuin of mijn moestuin aan het werken ben dan ligt de telefoon meestal niet binnen handbereik.
Maar gisterenmiddag liepen we weer eens een rondje door onze buurtschap. Inclusief het stuk langs de beek, de grens tussen Elders en de Grote Boze Buitenwereld. Er stond niet veel water meer in de beek, maar dat zorgde wel voor een weelderige begroeiing en veel vogels, vlinders en andere insecten.
Ik maakte onderstaande foto’s van het icarusblauwtje. Een vrij algemeen voorkomend mooi klein blauw (je verwacht het niet met die naam) vlindertje. Die geduldig voor mij poseerde en zelfs de vleugels even open en dicht vouwde. Zodat ik een paar (in mijn ogen) mooie foto’s kon nemen.
Vier dagen per week werken is teveel, schreef ik ergens in mei. Dus plande ik vanaf het moment dat het zomerreces begon voor elke week een extra vrije dag in. Mijn vierdaagse werkweek werd een driedaagse werkweek (twee dagen op kantoor, één dag thuiswerken), en mijn driedaagse weekend werd een vierdaags weekend. Inmiddels is het zomerreces voorbij. Tijd dus om terug te kijken. En vooruit te kijken.
Ik heb de extra vrije dag aangesloten op mijn reguliere weekend van vrijdag tot en met zondag. Elke donderdag had ik vrij. Dat was agendatechnisch net wat makkelijker te regelen dan elke maandag vrij. Ik wilde ook graag die vier aaneengesloten dagen vrij. Want twee dagen werken / één dag vrij / één dag werken / drie dagen vrij voelt anders. Dan is die ene werkdag zo’n onderbreking van je weekend…
Hoe is het bevallen?
Daar kan ik kort over zijn. Maar dat doe ik natuurlijk niet. Want er moet wel een fatsoenlijk blogje mee gevuld worden. Ik doe dit nooit meer. Hier kan ik aan wennen. Drie dagen werken en vier dagen weekend doet de balans echt omslaan. Meer vrije dagen dan werkdagen. En dat elke week. Het voelt daarmee echt alsof tijd voor mijzelf (en Vriendin en het huis en de tuin) belangrijker is geworden dan tijd voor ‘een baas en inkomen’.
Neveneffecten
Er waren wel wat bijzondere neveneffecten die ik vooraf niet verwacht had. Zo bleek vier dagen aaneengesloten vrij zijn voldoende om te vergeten welke dag van de week het was. Op vrijdagavond het gevoel hebben dat het ‘al’ zaterdagavond is. En op zaterdagavond het gevoel hebben dat het ‘al’ zondagavond is, en dat je morgen weer aan het werk moet. De horror…! Voor mij in elk geval een teken dat er voldoende ontspanning zat in de vier dagen vrij.
Ook op een ander vlak was er sprake van desoriëntatie. Twee keer ben ik op maandagochtend verkeerd gereden. De afslag naar mijn werk gemist.
Niet verwacht maar ook niet onlogisch: ons Hondje heb ik de afgelopen periode meer gemist. Thuis zijn zonder dat hij in mijn buurt rondscharrelt of ligt te slapen als ik ergens aan het klussen ben blijft leeg aanvoelen. Niet zo gek als je bedenkt dat hij er bijna elf jaar lang dagelijks was.
Effectiviteit
Ik heb het de afgelopen zes weken lekker rustig aan gedaan, het was tenslotte zomervakantie. Maar toch ben ik een stuk verder gekomen met het restaureren van de luiken rond ons huis. Ook heb ik een pergola voor mijn druivenstruiken gebouwd.
Vier dagen aaneengesloten vrij geeft meer tijd om meters te maken én tegelijkertijd het ook eens een dagje kalm aan te doen, zonder iets te ‘moeten’ in huis of tuin.
Verder merkte ik dat ik mezelf meer tijd gun om dingen rustig uit te zoeken, en vooraf beter na te denken als ik aan een klus wil beginnen. Dat scheelt stress en fouten bij klussen, zeker bij de dingen die ik voor de eerste keer doe. En dat is hier best wel veel.
Hoe nu verder?
Tsja. Dat is best een lastige vraag. Kan ik me financieel veroorloven om structureel drie dagen te gaan werken? Zeker wel. Ik kan morgen zelfs helemaal stoppen als ik dat wil. Maar dat wil ik nog niet. Ik heb nog een mooie klus te klaren waar ik veel voldoening uit haal. Is dat nou het ‘One More Year Syndrome’ dat zo’n bekend begrip is in de FIRE-gemeenschap? Misschien wel. Misschien niet.
In elk geval ga ik dit recept van de driedaagse werkweek elke recesperiode herhalen. Gewoon nu al inplannen in mijn agenda. Je kunt immers niet vaak genoeg oefenen voor het echte stoppen.
En mocht ik ooit nog iets anders gaan doen, dan zal het met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid niet voor meer dan drie dagen per week zijn.
Na het likje verf over de website heb ik ook mijn grafieken aangepakt. Want die waren een beetje… nou ja… moeilijk leesbaar. Lettertjes te klein en zo. Dus heb ik ook voor mijn grafieken een nieuwe huisstijl gemaakt. Ook weer geïnspireerd door de grafieken van mijn lijfblad The Economist. Met een Elders Twist…
Zo maak ik bijvoorbeeld alleen gebruik van open-source software, en ook van open-source lettertypes. Het primaire lettertype op mijn blog is nu Source Serif 4. Het ondersteunende lettertype is Open Sans. En die laatste is dus ook de basis voor mijn grafieken. Ik gebruik hiervoor nog steeds de werkwijze zoals beschreven in deze blogpost uit 2020. Maar inmiddels geprogrammeerd in LibreOffice Basic.
Ik gebruik nu een achtergrondkleur die zowel in de normale modus als in de donkere modus (die ik zelf altijd gebruik) zou moeten werken. En ik gebruik vooral grotere letters voor de tekst in de grafieken. Het zou dus allemaal beter leesbaar moeten zijn.
Tijd voor een vergelijking. Zo zagen mijn grafieken er de afgelopen anderhalf jaar uit.
En diezelfde grafiek ziet er in de nieuwe huisstijl als volgt uit.
En het mooie blijft: één druk op de knop in mijn spreadsheet, en de grafiek wordt in deze stijl gegenereerd. Indien nodig nog een druk op de ‘Anonimiseer’-knop, en de cijfers die ik liever niet deel worden verborgen. Daarna is het een kwestie van exporteren van de grafiek, en dan staat ‘ie klaar om te gebruiken in een blogpost.
Het gaat me nog wat tijd kosten om de laatste details uit te werken, maar ik vind het beter. Jullie hopelijk ook?
Bijna 10 jaar heb ik het zonder kunnen doen. Maar inmiddels heb ik toch maatregelen moeten nemen tegen de groeiende hoeveelheid comment-spam. De afgelopen weken kwamen er honderden spam-berichten binnen op mijn blog. Omdat ik reactie-moderatie aan heb staan (ik lees elke reactie voordat die geplaatst wordt) zijn ze niet gepubliceerd. Maar ik moest ze wel allemaal doorlopen en verwijderen. De reacties waren niet in het Nederlands. Maar vooral in het Engels, Turks, en Arabisch.
Inmiddels draait er een antispam-plugin op mijn blog. Ik hoop dat welwillende gebruikers daar geen last van gaan hebben. Maar het kan even duren om dit goed in te regelen.
Wat is er toch misgegaan met dat mooie internet waar we zo’n dertig jaar geleden mee begonnen zijn?
Afgelopen week kreeg ik een mail van een lezer. Het duurde een paar dagen voordat ik die mail tegenkwam, want ik had last van een aanval met ‘comment-spam’, dus ik moest me eerst door een paar honderd comment-meldingen in mijn mailbox heen worstelen voordat ik zijn mail tegenkwam…
Lezer L. is in 2021 passief gaan beleggen en dat bevalt goed. Zijn beleggingshorizon is nog zeker 20 jaar. Maar hij vraagt zich af wat er gebeurt als er over bijvoorbeeld 15 jaar, met tegen die tijd een forse beleggingspot, een dip komt van zeg 40 procent. Hij vraagt zich af hoe ik omga met mijn beleggingsrisico.
Het beleggingsrisico… Na veertig jaar beleggen (en met inmiddels de forse pot) is het nog steeds iets wat ook mij bezighoudt. Twee jaar geleden heb ik daar eens een uitgebreidere blogpost aan gewijd. Wat ik daar schreef is nog steeds onveranderd. Maar met een paar aanvullende observaties.
Risico is een persoonlijk iets. Het zit tussen mijn oren. Maar dat betekent ook dat er iets van gewenning optreedt. De afgelopen vijf jaar heb ik twee substantiële dalingen gezien. De COVID-dip in het voorjaar van 2020, en de Trump-slump eerder dit jaar. Met name die laatste was vrij heftig. Procentueel, maar ook in absolute getallen. Voor mij ging het om meerdere jaarsalarissen die in een paar weken van mijn portefeuillewaarde af gingen. En die er, miraculeus, inmiddels ook weer gewoon bijgekomen zijn. Ik heb een rotsvast vertrouwen dat de markt toch wel weer omhoog gaat. Kan kort duren, kan lang duren, maar de weg is omhoog.
Bij dit besef helpt mij ook dat ik weet dat ik nooit alles in één keer ga verkopen. Als ik stop met werken verkoop ik periodiek plukjes, om te voorzien in mijn behoefte aan cash geld en als aanvulling op mijn dividendinkomen. De rest (het merendeel) blijft gewoon staan zodat de tijd z’n helende werk kan doen. Want het blijft allemaal papieren geld, tot het moment dat je verkoopt. En een daling van de beurs is alleen een probleem als je nu alles moet verkopen. Zelfs als ik stop met werken heb ik nog steeds een eeuwigdurende beleggingshorizon, al zal de portefeuille dan in kleine stapjes kleiner worden.
Ik probeer zo min mogelijk naar de waarde van mijn portefeuille te kijken. Eigenlijk doe ik dat alleen nog bij het maken van mijn kwartaalupdates. Dat helpt mij ook in mijn gemoedsrust. En het helpt me om niet in paniek te raken, en af te wijken van mijn strategie van kopen-en-vasthouden.
Uiteraard ben ik me ervan bewust dat er een einde kan komen aan het eeuwigdurend lijkende stijgen van de beurzen. Er kan een nieuwe en ergere pandemie komen. Een derde wereldoorlog. Apocalyptische rampen die we zelf veroorzaken door niet goed voor onze planeet Aarde en het klimaat te zorgen. Maar daar kunnen wij individuen toch bijna niks aan doen. En dan heb ik altijd nog mijn moestuin….
Baal ik als ik zie dat mijn portefeuille stevig daalt? Ja, natuurlijk nog steeds een beetje. Maar het maakt niet meer dat ik overweeg om mijn strategie los te laten. Het wordt steeds makkelijker om gewoon door te gaan. Risico went. Voor mij in elk geval wel. Dat zal overigens niet voor iedereen gelden. ZuinigAan bijvoorbeeld merkte dat ze er heel slecht tegen kon, en heeft haar beleggingen verkocht. En dat snap ik ook.
Eerder dit weekend las ik een interessant artikel in mijn lijfblad The Economist dat ook raakt aan dit onderwerp. Het artikel bespreekt een recent onderzoek van Rob Arnott van Research Affiliates (een investeerder), en Edward McQuarrie van Santa Clara University. Zij stellen een nieuwe benadering voor het beprijzen van investeringen voor, waarbij de focus verschuift van risico naar angst. Traditioneel wordt in de financiële wereld veel nadruk gelegd op het meten en beheren van risico’s bij investeringen. Maar hun onderzoek suggereert dat de emotionele reacties van beleggers, vooral angst, een grotere invloed hebben op de markten en rendementen dan eerder werd aangenomen.
De auteurs stellen dat angst een krachtige drijfveer is die de beslissingen van beleggers beïnvloedt, wat leidt tot marktschommelingen die niet altijd in lijn zijn met fundamentele economische indicatoren. Het artikel benadrukt dat markten geen vaste wetten volgen, en dat het begrijpen van de rol van angst cruciaal kan zijn voor succesvolle beleggingsstrategieën. Dit is een van de redenen dat ik ook al jaren de VIX-index, ook wel bekend als de ‘Fear Index’, volg.
Risico. Angst. Wat ze gemeen hebben is dat het niet-rationele factoren zijn…
Nee, niet op het huis. Of eigenlijk ook wel. In elk geval op een aantal luiken. Die volledig gerestaureerd zijn.
Maar vooral ook hier op de blog. Aan mij is zeker geen grafisch ontwerper of stijlgoeroe verloren gegaan. Ik grossier in lelijke WordPress-installaties. Maar ik vond het tijd voor een iets andere inrichting.
Ik heb vooral geprobeerd om het allemaal nog iets rustiger te maken. In kleurgebruik, en ook in de tekststijlen. Stiekem heb ik me een beetje laten inspireren door de styling van The Economist. Minder is beter.
Nieuw is de Top Bar, helemaal bovenaan de pagina. Aan de linkerzijde vind je de opties om mijn blog te volgen via je RSS-reader en via Mastodon. Ik doe nog steeds niet aan andere social media, en ben ook niet van plan om dat ooit nog te gaan doen. Rechts in de Top Bar staan de links naar specifieke pagina’s en de zoekfunctie. Gebleven is verder de blogroll in de zijbalk.
Er zijn nog wat kleine onvolkomenheidjes op te lossen, maar dat komt goed!
De komende periode zullen ook de grafiekmacro’s in mijn spreadsheets aangepast worden aan deze nieuwe huisstijl. In elk geval het kleurschema en de typografie. Allemaal hopelijk net iets consistenter, rustiger, en minimalistischer.
Een ontwerpprijs zal ik er niet mee winnen, maar ik voel me er comfortabel bij. Hopelijk jaag ik geen lezers weg.
