Het stond gecamoufleerd in een zinnetje in mijn blog over het experiment met de driedaagse werkweek. “Ik kan morgen zelfs helemaal stoppen als ik dat wil”. Dat werd natuurlijk feilloos opgepikt door mede-blogger Luxe Of Zuinig, die rond dezelfde tijd een blogpost publiceerde over de berekening van de buffer voor financiële onafhankelijkheid. En die ernaar vroeg.
Zoals ik in mijn reactie destijds al aangaf hik ik daar een beetje tegenaan, omdat ik voorzichtig ben met het delen van bedragen. Maar ik had beloofd om er eens met Geldnerd samen over na te denken. Dus hier komt het resultaat van de gezamenlijke trillingen van onze denkramen.
Financiële onafhankelijkheid
De afgelopen tien jaar heb ik regelmatig geschreven over mijn visie op FIRE voor loonslaven. Dat was ook de basis voor mijn eigen FIRE-calculator.
De FIRE Calculator deelt jouw leven eigenlijk op in drie fasen. De eerste fase is het normale, werkende bestaan. Je hebt een inkomen uit werk, je hebt uitgaven, en je spaart een deel. Daarmee haal je een bepaald rendement en bouw je vermogen op. De derde fase is de pensioenfase. Je krijgt AOW, je krijgt mogelijk een pensioen uit de tweede pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Misschien ook een zelf opgebouwd aanvullend pensioen uit de derde pijler? En er kan natuurlijk ook nabestaandenpensioen binnenkomen.
Tussen het werkende bestaan en de pensioenfase zit het geheim van eerder stoppen met werken in Nederland. De fase waarin je jouw opgebouwde vermogen gebruikt om van te leven.
De onderstaande grafiek (hier speciaal voor de gelegenheid aangepast aan de nieuwe huisstijl) gebruikte ik voor het eerst in een blogpost van Geldnerd van medio september 2017. Daar stelde ik mijzelf de vraag hoe lang ik nog moest tot het FIRE-punt. En deed ik de voorspelling dat het volgens mijn rekenmodelletjes nog acht jaar zou duren.
En hier zijn we dan. Op de kop af acht jaar later. Uiteindelijk is het allemaal net iets sneller gegaan. ‘De markt’ was mij gunstig gezind. Er waren geen perikelen met werkgevers en banen en inkomen. Ik leef nog. Ik heb geluk gehad.
Waar sta ik?
Bijna zonder cijfers te noemen ga ik jullie meenemen in waar ik nu sta. Hoe het staat met dat magische FIRE-getal.
Maandelijkse uitgaven
We wonen nu ruim een jaar in Elders. En hebben inmiddels dus redelijk goed zicht op ons leven hier, en wat dat betekent voor onze uitgaven per maand. De afgelopen tien jaar is dat op allerlei momenten geoptimaliseerd. En dat optimaliseren blijven we doen, het is een vast onderdeel van mijn financiële systeem.
Tegen huidig prijspeil, en voor de rekensom hieronder, noem ik mijn maandelijkse uitgaven X. Dat is het bedrag dat ik maandelijks nodig heb om van te leven. Hier zit alles in, woonlasten, boodschappen, persoonlijke uitgaven, ook mijn verzekeringen, mijn medische kosten, onderhoud van ons huis, en de vulling van de potjes die ook nodig blijven als ik stop met werken.
Te overbruggen periode
Mijn AOW en mijn pensioen starten naar verwachting als ik 67 jaar en 3 maanden oud ben. Dat is over iets meer dan 150 maanden.
Beschikbaar vermogen
Mijn beschikbare vermogen bestaat uit mijn spaargeld en mijn beleggingsportefeuille. Het vermogen dat in het huis zit kan ik uiteraard niet gebruiken om van te leven, stenen kun je niet eten. Het vrij beschikbare vermogen bestaat uit ruim 200 keer mijn maandelijkse uitgaven, oftewel 200 X. Ruim voldoende om de periode te overbruggen. Onder voorbehoud van wereldoorlogen en andere existentiële rampen.
Beschikbaar pensioen
Daarnaast is er mijn totnogtoe opgebouwde netto pensioen, dat uitgekeerd gaat worden vanaf het moment dat ik 67 jaar en 3 maanden oud ben. Het is inmiddels meer dan genoeg voor mijn maandelijkse uitgaven. Om precies te zijn ruim 150 procent. Er is dus zelfs een behoorlijke buffer voor als de indexatie de komende decennia ook weer tegenvalt.
De rekensom
Simpel dus. Ik heb 150 X nodig om de periode te overbruggen totdat mijn pensioenpotjes beginnen met uitbetalen. Ik heb hier en nu ruim 200 X beschikbaar aan vrij vermogen. Dat genereert rente en dividend, en ik kan mijn beleggingen verkopen en dat geld benutten. En mijn tot op heden opgebouwde nettopensioen dekt voor de periode daarna al ruim 150 procent van mijn maandelijkse uitgaven af.
Dus ik kan morgen stoppen met werken.
De kanttekeningen
Klinkt allemaal goed, toch? Zeker! Maar er zijn nog wel wat kanttekeningen te maken. Besluiten te nemen. Onzekerheden waar we mee om moeten gaan.
De eerste is dat bovenstaande berekening alleen voor mijzelf geldt. Maar ik ben natuurlijk samen met Vriendin. We schelen zes jaar, dus haar overbruggingsperiode is langer. En ik heb geen zicht op haar financiën. En weet niet hoeveel maanden zij nog af te dekken heeft.
En mijn situatie is wel afhankelijk van wat we nog aan grote investeringen doen in ons huis. Binnenkort worden alle kozijnen vervangen. We willen nog iets doen aan de dakisolatie en de afwerking boven en beneden. Een nieuwe keuken, een nieuwe badkamer, en van het gas af. Ik ga die 50X aan marge echt wel nodig hebben…
Ook is er nog het vraagstuk wanneer we het restant hypotheek aflossen. Met onze huidige sneeuwbalstrategie zijn we medio 2033 hypotheekvrij, ruim voor de datum waarop onze huidige en erg lage hypotheekrente afloopt. Als we in plaats daarvan nù onze hypotheek volledig af zouden lossen, dan scheelt dat ruim € 12.500 aan rente. Moeten we toch eens over nadenken. Want zolang de marktrente hoger is dan de rente die wij betalen, vindt de hypotheekverstrekker het geen enkel probleem. En hypotheekrente-aftrek hebben wij al nauwelijks meer. Een paar honderd euro per jaar.
Daarnaast zitten we midden in een pensioenhervorming. Ik ga er van uit dat mijn pensioen na hervorming niet slechter is dan nu. En hoop de komende decennia op iets meer indexatie dan de afgelopen vijftien jaar. Ik heb een marge, maar je weet nooit wat de inflatie gaat doen.
Idem de reeds vele malen uitgestelde belastinghervorming, met name de toekomst van Box 3. Ik ga in mijn berekeningen al uit van fors hogere belastingbetalingen, maar moet natuurlijk nog afwachten wat het allemaal precies gaat betekenen.
De inflatie, die noemde ik al. Mijn berekeningen gaan er van uit dat mijn maandelijkse uitgaven meestijgen met de inflatie. En dat het rendement op mijn resterende vermogen ook minimaal gelijk is aan de inflatie. Krijgen we hyperinflatie en/of langjarig lage of negatieve beleggingsrendementen, dan heeft dat impact op mijn beeld.
En, niet onbelangrijk: Ik vind mijn werk nog heel leuk. Ik ben met een prachtige klus bezig. En heb echt nog een paar jaar nodig om die af te ronden. Om te borgen dat mijn team ook zonder mij door kan gaan met continu verbeteren en zich aanpassen aan veranderende omstandigheden.
In de praktijk zal het dus waarschijnlijk nog wel een paar jaar duren voordat ik echt helemaal stop met werken. Als de klus klaar is, of als het niet leuk meer is. Een aantal van de bovenstaande risico’s zijn dan niet meer van toepassing. Mijn pensioen is duidelijk, en de toekomst van het belastingstelsel hopelijk ook. En de FIRE-pot blijft nog wat langer groeien, FIRE wordt er nog wat FATTER van.
En als…
In maart 2023 schreef ik al over mijn financiële plannen als ik zou stoppen met werken. Dat plan staat nog steeds vrijwel onveranderd overeind.
Voornaamste bron van inkomsten gaat het het dividend uit mijn beleggingen zijn. Mogelijk zoek ik nog een leuke nevenfunctie of af en toe een klusje, maar misschien ook gewoon niet. Het dividendinkomen is aan te vullen met kleine plukje beleggingen die ik verkoop. Het merendeel van mijn geld laat ik gewoon in de beleggingsportefeuille staan. Maximale tijd in de markt om te renderen. Alleen verkopen wat nodig is, met een kleine buffer aan spaargeld. In de praktijk is mijn situatie dus zelfs iets rianter. Door het dividendinkomen hoef ik niet elke maand voor X euro aan beleggingen te verkopen. Maar slechts (X -/- dividendinkomen).
Vooruitlopend op mijn plannen om te stoppen heb ik overigens dit jaar mijn aankoopstrategie bijgesteld. Ik koop alleen nog maar dividend-ETFs. Om nog even te werken aan het dividendinkomen. En dan hoef ik tenminste niet ook nog eens over te stappen naar WEBN, de laatste trend in FIRE-land. Bij de massale overstap van VWRL naar de NT-fondsen heb ik ook al niet meegedaan….
Denken in maanden
De afgelopen periode merk ik wel een omslag in mijn denken. Inmiddels denk ik in maanden tot het moment dat ik ga stoppen met werken. Niet meer in jaren. Dat klinkt als een klein stapje, maar is heel fundamenteel. Het voelt eigenlijk heel bevrijdend.
Dus. Ik ben er. Niet alleen maar in Elders, maar ook op (zelfs voorbij) het FIRE-punt.
Hoe ver ben jij?
Dank je voor de interessante blog! Ik ben ongeveer even ver, alleen met wat andere verhoudingen: mijn netto pensioen dekt (nog) niet mijn verwachtte uitgaven tijdens mijn pensioen, maar ik heb wel al voldoende vermogen om eerder te stoppen (als ik dat wil) én om mijn pensioen voldoende aan te vullen na mijn 67e om zo het tekort op te heffen. Daarnaast ben ik nog niet naar (mijn) elders verhuisd. De kans dat dat gaat gebeuren is zeker aanwezig en dat heeft natuurlijk ook weer een effect op het uitgavenpatroon.
Lastige factoren zijn inderdaad de inschatting van wat de inflatie gaat doen en welke impact box 3 belasting gaat hebben. Vooral de inflatie heeft een enorme impact op langere termijn. Welk inflatie % rekenen jij mee?
Ik reken met 3 procent gemiddeld.
En hoeveel % rendement op je beleggingen gebruik je in je model? Ik reken met een conservatieve 4%, maar gebruik geen inflatiecijfer…
Dat staat in het artikel. Ik ga er van uit dat mijn gemiddelde netto rendement de inflatie bijhoudt. Netto, dus na inflatie en belastingen. In de praktijk zit ik gemiddeld over de afgelopen 15 jaar op 5 procent na inflatie en belasting (rekenend met de huidige Box 3).
Fijn artikel weer! En de grafiek met “het geheim” is destijds voor mij een echte eyeopener geweest om naar de FIRE datum te kijken. Pensioen (financiële sector, goede opbouw) en AOW zijn/worden opgebouwd (kanttekening dat het pensioen wel wat lager is als je de laatste jaren niet meer opbouwt, maar dat is prima te volgen op mijnpensioenoverzicht). Maar de fase daarvoor: overbruggen met eigen middelen… zo duidelijk was het (bij mij) niet eerder in beeld gekomen. Dus: dank daarvoor.
In de afgelopen jaren is gestaag gebouwd en als ik het nu uitreken aan de hand van jouw voorbeeld met maandlasten en ‘X’ dan heb ik momenteel 76 X en mik ik op 150 X over vijf jaar. Dan zou ik nu op de helft zijn. Echter: dat is uitgaande van nul rendement in de FIRE fase. Ik reken met zo’n 5% rendement en zou dan voldoende hebben aan zo’n 120 X. Dan zit ik nu op 63%. Gezien de huidige ontwikkeling verwacht ik over vijf jaar dat doel bereikt te hebben. En dan kijk ik wel of ik echt stop… het is een mooie stip op de horizon en iets om concreet naartoe te werken.
Wat me wel opvalt is dat je aangeeft dat je niet weet hoe de situatie van vriendin is. In de basis is het toch goed om enig zicht op de totale situatie te hebben? Aan de andere kant: jullie denken en weten vast dat het wel goed zit, dus dan is de noodzaak er wellicht niet. Ik vind het zelf prettig dat mijn vrouw wel (enige) interesse in het onderwerp heeft en dat we elkaar meenemen in de ontwikkelingen. Sterker nog: het gezamenlijk pensioen lijkt wel wat érg hoog te worden… ook food for thought of we wellicht niet iets eerder in moeten laten gaan.
Je zet aan het denken 😉
Groet,
Fred
Wat een inspirerend artikel! Zelf ben ik begin 30 en net begonnen met beleggen, dus heb nog wat in te halen.
Gefeliciteerd, als trouwe lezer was het mij al een tijdje duidelijk dat de mijl paal er eigenlijk al was en dat is dus geen verrassing. De switch naar Elders Leven was natuurlijk de eerste indicatie. Fijn dat je de vrijheid hebt.
Gefeliciteerd! Nu wordt de volgende interessante post waar dat FATTER geld heen gaat, want het stemmetje van efficiëntieguru Geldnerd is nog steeds aanwezig om je er op te wijzen dat mee de kist in nemen een slecht idee is neem ik aan 😉?
Gefeliciteerd.
Ik heb even snel gerekend en ben allang op het punt dat ik kan stoppen met werken, maar ik werk nog vrolijk door. Dat heeft er ook mee te maken dat ik nog 1 minderjarig en schoolgaand kind heb thuis, en dat betekent dat ik voorlopig nog gewoon in het hoogseizoen op vakantie ga etc. en geen langere reizen kan maken buiten het seizoen (wat ik graag zou willen). Daarbij komt dat we ook nog 2 studeernde uitwonende kinderen hebben, en omdat we ze fiancieel ondersteuen met huur en colleggeld, zitten we nu (weer, na de periode met betalingen voor het kinderdagverblijf) in een periode dat onze maandelijkse uitgaven weer enorm hoog zijn ( en daar komt kind nummer 3 straks ook nog bij). Psychologisch gezien is het dan wat jammer om dan te gaan interen op je vermogen.
Ik moet wel wat minder lang tot mijn AOW, iets meer dan 100 maanden en heb ook pensioen opgebouwd dat al op mijn 65ste uitkeert. Ik denk ook wel dat ik uiterlijk op mijn 65ste hier stop, maar dan wl ik nog wel wat anders gaan doen als zzp-er.
Grappig ook dat jij niet zoveel weet van de financiele situatie van je vriendin, mijn partner en ik houden alles ook strikt gescheiden, en 1x per jaar bij de belasting aangifte zie ik wat zijn vermogen is. Ik weet wel dat hij geen domme dingen doet, overigens.
En in tegenstelling tot Geldnerd, doe ik helemaal niets met spreadsheets. Gewoon niet al te veel uitgeven, en kritisch nadenken of je iets wel nodig hebt en niet teveel aan status hechten (we hebben een hele simpele 15 jaar oude auto). En dan hebben we ook de luxe dat we beiden een goed betaalde baan hebben. Anne J.
Nogmaals gefeliciteerd! Now go fuck yourself!
Maar…. er is altijd een maar. De overwegingen die jij neerzet, en daardoor dus de twijfels. Wat als, dit en dat en zus en zo. Die herken ik van mijzelf.
Ik heb mijn cijfer bereikt. Ik heb mijn pensioen dit jaar opnieuw berekent en blij dat ik vol in heb gezet op Pijler 3, ik heb veel te veel cash vermogen die ik eerst ga opeten waardoor mijn beleggingen nog door kunnen groeien in de tussentijd. Maar toch, knaagt er in mijn hoofd een gevoel van, wat als ik dit, zus, zo gebeurd.
Rationeel gezien is het onzin, zoals jij ook stelt, je bent er. Maar gevoelsmatig voelt het nog niet echt zo.
Wellicht dat dit bij mij sterker is omdat ik jonger ben en dus nog de levenservaringen mis, of komt het simpelweg omdat ik kinderen heb en ik gewoon een zacht ei ben geworden daardoor.
Wie zal het zeggen.
Het feit dat je de keus KAN maken als je dat wilt is erg fijn en geeft enorm veel rust en mogelijkheden. Dat je nog niet bewust de keus hebt gemaakt is iets wat kan komen, maar het hoeft niet. Het kan ook langzaam gaan of helemaal nooit.
Bedenk ook dat van geld sparen/wegzetten naar geld uitgeven een mentale stap is die nog voor kopzorgen kan zorgen. Heb je daar al rekening mee gehouden of is dat geen probleem voor jou?
Dat laatste heb ik al geoefend tijdens een jaar sabbatical in het Verre Warme Land…
Bedankt voor de mooie grafische weergave van de overgang naar pensioen! Zo zit het precies. Ik kan inmiddels ook de 192 maanden tot mijn pensioen financieren en daar nog 25% bovenop. Dit hoor ik overigens vaker, Nederlanders zijn relatief spaarzaam.
Knap dat je zo ver bent en bedankt voor het delen. Door jouw eerdere blogs ben ik anderhalf jaar geleden serieus naar FIRE gaan kijken. Ondertussen heb ik op mijn 33ste de eerste stappen gezet en een aantal ETF gekocht.
Ik waardeer je uitleg en nuttigere houding enorm. Dus hopelijk schrijf je af en toe nog een financieel gerichte blog.
Succes met alle geplande verbouwing in huize Elders.
Altijd mooi als je niet meer hoeft te werken voor het geld maar omdat je het zelf nog leuk vind. Ik heb mede door mij, “Meer door minder “strategie genoeg om zonder problemen 100 te kunnen worden.
Leuke post en welcome back Geldnerd 😉
Wij zitten op bijna 60%, maar ik heb nog wat jaren te gaan voor ons plan. ” En ik heb geen zicht op haar financiën. En weet niet hoeveel maanden zij nog af te dekken heeft” – Ik wil niet lomp overlomen, maar praten jullie niet over je financiën? Het lijkt me erg eenzaam om alles alleen te doen en er zelf al te zijn, terwijl je vriendin nog “moet” doorwerken. Ik ben meer van de gezamenlijle doelen.
Ik weet vrij veel van de financiën van Vriendin. Mijn Financial Dashboard heeft een aparte sectie waar periodiek ook haar vermogensstanden worden verwerkt, en een aantal grafieken heeft ook de optie om onze gezamenlijke standen weer te geven.
Maar ik weet niet wat haar reguliere maandelijkse uitgaven zijn (behoudens haar bijdrage aan onze gezamenlijke huishouding, die is gebaseerd op onze huidige netto salarissen) en wat haar spaarpercentage is. En kan dus niet precies inschatten hoeveel maanden zij afgedekt heeft. Wel weet ik dat ze nog 78 maanden langer te gaan heeft dan ik voordat haar pensioen uit gaat betalen.
Gelukkig leest Vriendin mijn blog ook. En gaan we binnenkort deze exercitie ook voor ons samen doen.
Dat klinkt al een stuk beter dan het in de tekst op mij overkwam. Misschien zijn wij een uitzondering dat we veel samen doen/beslissen en gezamenlijke financiën hebben.
Ik was ooit getrouwd in gemeenschap van goederen. Duurste fout die ik ooit gemaakt heb.
Gefeliciteerd! Heb je ooit overwogen om je pensioen eerder te laten uitkeren, bijvoorbeeld vanaf 60 jaar? Het lijkt erop dat je dit nu niet doet. Waarom eigenlijk niet? Want dit zou het FIRE moment voor mensen wellicht dichterbij kunnen brengen
Ik heb er in het verleden wel eens naar gekeken, maar toen leverde het zo’n groot pensioenverlies op dat het niet aantrekkelijk was. Na het ‘invaren’ van het ABP in het nieuwe stelsel wil ik er nog eens naar kijken.
O? ik heb altijd begrepen dat je als vuistregel voor elk jaar dat je je pensioen vervroegd in laat gaan zo’n min 7 a 8 procent per jaar moet rekenen. Zou dat in het nieuwe stelsel kunnen veranderen dan?
Alles kan veranderen. We zullen het zien.
Wij zijn begin 40 dus voor ons duurt het nog wel even. Wij hopen met 60 en 58 jaar fire te bereiken.
Eventueel zou het wel mogelijk zijn om eerder met ‘pensioen’ te gaan, maar dit zit vooral in de afweging ook nu leven. Daarnaast hebben wij nog een jong kind die net in groep 3 begonnen is en deze brengt ook veel kosten met zich mee. Wellicht dat we later stoppen met werken om ons kind een goede start te kunnen geven op de woningmarkt.
Dag meneer Elders. Dank voor de mooie uitleg van jouw aanpak. Inspirerend. Zelf zijn we ook al aardig op weg en hebben de 100% aangetikt of er al overheen indien we meenemen dat hypotheek over twee jaar is afgelost. Dan ongeveer 200 maanden tot aan pensioen. Vraag: hoe kom jij tot je opgebouwde maandelijkse pensioen uitkering? Obv mijn pensioenoverzicht getallen of heb je het zelf berekend? En indien zelf berekend, hoe tot een redelijke inschatting gekomen?
Ik gebruik de netto getallen van MijnPensioenoverzicht. Met de dikke vette kanttekening van de hervormingen.
Dank dat je ons weer meeneemt in je reis naar FIRE 🙂
Hier is vriendin sinds begin dit jaar FIRE en afhankelijk van de aannames ben ik er/ ben ik er haast. Ach – zolang het werk interessant is hoor je me niet klagen. Het geeft in ieder geval wel rust dat de financien op orde zijn. Hierbij heeft de FIRE calculator veel inzicht gegeven (bv hoe groot de impact van inflatie is).