Konijntjes in de koplampen

  • Berichtcategorie:Huis

Huize Elders ligt in het buitengebied. Het is een paar kilometer naar het dorp, over grotendeels onverlichte wegen. Op dagen dat ik naar kantoor ga ben ik ongeveer een kwartier onderweg (en drie dorpen verder) voordat ik een autosnelweg bereik. Ik geniet van de rust onderweg. En van alle dingen die ik zie in het licht van mijn koplampen. Vossen. Reeën. Hazen. Marters. En konijnen.

Vooral die laatste blijven meestal heel stil zitten. Midden op de weg. Starend naar mijn koplampen. Ik rem dan af. Als ik dichtbij kom huppelen ze wel verder. Soms pas als ik helemaal stilsta.

Het is natuurlijk ook een uitdrukking. Passief of afwachtend zijn. En zo voel ik mij ook een beetje in de huidige ‘energiecrisis’. De oorlog in het Midden-Oosten herinnert mij aan mijn afhankelijkheid. Van aardolie en aardgas, in dit geval.

Het regent analyses. Ramingen. Scenario’s. Voorspellingen. Speculaties. Er worden oproepen gedaan om zuinig te zijn en toch ook weer niet. Het kabinet hield in eerste instantie een weekje z’n rug recht maar de druk uit de Kamer neemt toe. De baas van De Nederlandsche Bank was er als de kippen bij om te vragen om loonmatiging om de inflatie in toom te houden. Goeroe’s als Geldsnor roepen op om NU (!!) te gaan isoleren, een warmtepomp te nemen en elektrisch te gaan rijden.

Allemaal dingen die ik aan het voorbereiden ben. Maar wel in mijn eigen tempo. Ik vind het nu juist niet het moment om overhaaste acties te ondernemen. Het was al vrijwel onmogelijk om de vakmensen te vinden die ik nodig heb. En die zullen nu helemaal niet meer bereikbaar zijn met alle mensen die wel in paniek gaan bellen om NU de dingen te doen waar je beter iets langer over na kunt denken.

Beter rustig blijven nadenken. Want een foutje is snel gemaakt, sommige keuzes zijn vrijwel onomkeerbaar, en écht verduurzamen doe je op het moment dat je significante keuzes maakt in je leven. Niet mijn woorden, wel die van een goeroe.

Wellicht huur ik straks CheesyFinance in om mijn thuisbatterij te installeren, als hij in de tussentijd zijn eigen huis er niet mee opgeblazen heeft… Maar voor de rest ga ik gewoon door in mijn eigen tempo. Al onthoud ik wel de (herhaalde) les van deze oorlog. Onafhankelijkheid is goed.

En ja, ik verwacht komend jaar meer te gaan betalen voor mijn energie. Dat kan ik me veroorloven, en ik ben me er pijnlijk van bewust dat dit niet voor iedereen geldt. Dus die mensen mogen van mij voorgaan.

Kom jij overhaast in actie?

Energie-afhankelijkheid

  • Berichtcategorie:Financiën

Het is oorlog in het Midden-Oosten. Dat heeft iedereen inmiddels wel gezien. Tenzij je onder een steen geleefd hebt. En wie aan het Midden-Oosten denkt, denkt aan gewone mensen die ook liefst een rustig leven willen en het beste voor hun kinderen olie. En wie aan olie denkt, denkt ‘oh oh….’. Want de olieprijs is sterk gestegen.

Onze wereld is nog steeds erg afhankelijk van dat dinosaurussap genaamd aardolie. En van aardgas. Ondanks alle vervelende effecten op ons milieu. OK, we zijn iets minder afhankelijk dan tijdens de oliecrisis in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Met name voor onze energievoorziening. Maar dat maakt dat onze huidige afhankelijkheid ook hardnekkiger is. We gebruiken aardolie nu vooral voor transport en om petrochemische producten (o.a. plastic) te maken. Dat betekent dat de prijs van olie hoger zal worden voordat we ons gedrag veranderen, en dat het veranderen van dat gedrag ook trager gaat en duurder zal zijn.

Impact in Elders

Ook in Huize Elders is er die afhankelijkheid. Er staan hier twee auto’s op de oprit die dinosaurussap nodig hebben om ons van Elders naar Ergens Anders te verplaatsen (en vooral ook weer terug). En onze verwarming (en het warme water voor de badkamer) komt van een combiketel die aardgas nodig heeft om z’n werk te doen. Daarmee zijn we al minder afhankelijk dan in Huize Geldnerd. Daar kookten we ook op aardgas en kwam ook het warme water in de keuken van de combiketel. Hier is dat elektrische inductie en een Quooker, respectievelijk.

Die afhankelijkheid van olie is wel iets dat we willen veranderen. Elektrificeren. Dat betekent een elektrische warmtepomp voor verwarming en warm water. Maar dat vraagt wat voorbereiding. We hebben alle kozijnen en ramen vervangen en besparen daarmee ongeveer 15 procent op ons gasverbruik (gecorrigeerd voor gewogen graaddagen). De volgende stap is nog het isoleren van het dak. Dat wordt onderdeel van een grotere verbouwing van onze bovenetage.

Daarna gaan we aan de slag met een warmtepomp. Ik volg de ervaringen van Geldsnor en Luxe Of Zuinig dan ook met veel interesse. Verslind de grafieken van De Datadame. Maar voor nu ben en blijf ik in Elders dus nog wel even afhankelijk van dat (momenteel even erg dure) dinosaurussap.

Plannen

Vorig jaar heb ik al wat geschreven over onze verduurzamingsplannen. Isoleren is een eerste vereiste. Maar daar houdt het niet mee op.

De elektrische warmtepomp moet daarna gaan zorgen voor verwarming en warm water. Ik ben me daar op aan het inlezen. Maar ik ben natuurlijk ook van een generatie die gewend is dat warm water iets is waarvoor je gewoon aan de rode knop op de kraan draait, en verwarming is iets wat een slinger aan een thermostaat vraagt en het opendraaien van een radiatorkraan. Dus al die verhalen over stooklijnen en COP-waardes klinken erg vermoeiend en intimiderend. Maar mijn eigen blogjes hierover zijn ook gewoon een manier om mijzelf te laten wennen aan de nieuwe werkelijkheid. Daar heeft een oude boomer zoals ik gewoon ook wat tijd voor nodig.

Ergens in de komende jaren komt er ook een elektrische auto. Zodra we stoppen met werken gaan sowieso beide auto’s de deur uit en komt er één (1) elektrische auto voor terug. En een laadpaal. Want publieke laadpalen verwacht ik hier in onze buurtschap niet, en een eigen laadpaal zou ook een goede manier zijn om een groter deel van de zelf opgewekte stroom te verbruiken

Ik kijk ook met interesse naar batterijen. Bijvoorbeeld ook naar de ervaring die Luxe Of Zuinig momenteel opdoet. Voorlopig vind ik de investering per kWh nog te hoog en de levenscyclus te kort. Ik wil een investering die niet afhankelijk is van dingen als een onbalans-markt, waar de overheid ook zo weer een streep doorheen kan zetten vanuit het ‘nationale belang’. Maar de ontwikkelingen gaan hard. Ik wacht dus even af. En ook wil ik dan het netwerk in ons huis zo aanpassen dat we op batterijen en zonnepanelen door kunnen draaien als de stroomvoorziening uitvalt. Dat laatste is natuurlijk wel het ultieme doomsday preppen.

We hebben dus nog een paar jaar nodig om onze afhankelijkheid van dinosaurussap helemaal af te bouwen hier in Elders. En heel veel geld, maar dat hebben we gelukkig. In elk geval ga ik nu geen overhaaste stappen zetten. Met de huidige olieprijs verwacht ik dat leveranciers mij de hoofdprijs laten betalen.

Belangen

Er zijn hele grote economische en politieke belangen om ervoor te zorgen dat de rust in de Golfregio en op de oliemarkt weer snel terugkeert. En om te zorgen dat de olieprijzen weer dalen. De Golfstaten hebben jarenlang gewerkt aan hun imago als rustige en stabiele dictaturen landen voor zakendoen en toerisme (op vakantie in een dure en veel te hete zandbak, mij niet gezien, en dan loop je ook nog het risico om Gordon of een drugsbaron tegen het lijf te lopen, beide erg…). Trump krijgt later dit jaar te maken met tussentijdse verkiezingen waarbij ik hoop dat zijn partij wordt weggevaagd en ook de Amerikanen merken de hoge brandstofprijzen aan de benzinepomp, en hun auto’s zijn véél minder zuinig dan de onze. En ook Iran en Israël kunnen deze oorlog niet eeuwig volhouden.

En ook Meneer Elders heeft belangen. In juni loopt ons huidige energiecontract af. Het zou me een lief ding waard zijn als de rust dan is weergekeerd en de olieprijs (en daaraan gerelateerd de prijs van gas) weer een heel stuk gedaald is. En ook voor al die arme mensen in de regio natuurlijk die nu elke dag het risico lopen om een bom op hun hoofd te krijgen. Maar ik vrees dat de wereld geen rekening houdt met mijn belangen. Ook niet met die van de gewone mensen in de Golfregio, overigens.

Hoe zit het met jouw energie-afhankelijkheid?

Verduurzamingsplannen

  • Berichtcategorie:Huis

Je woning verduurzamen. Of een heel nieuw heel duurzaam huis kopen of bouwen. Dat zijn zo’n beetje de opties van een huiseigenaar anno 2025.

Huize Elders is niet het meest duurzame huis op deze planeet. Een oude kern van eind negentiende eeuw, met dikke muren (30 centimeter). Een aanbouw uit 1986, met na-geïsoleerde spouwmuren. En een aanbouw uit 1997, ook na-geïsoleerd. Dat laatste deel heeft een redelijke dak-isolatie, het oude deel heeft volgens onze informatie (vrijwel) niks. Het oude deel van de boven-etage is afgetimmerd met een klassiek schrootjesplafond. Als we dat weg zouden halen, dan kijken we zo tegen de panlatten en de dakpannen aan. Nu is het dak nog prima, volgens de dakdekker die een lekkage aan één van onze dakkapellen herstelde. Dus alles (inclusief zonnepanelen) eraf halen en een compleet nieuw dak erop leggen zit niet echt in onze plannen. Dat betekent dat we van binnenuit aan de slag moeten.

Hoe te verwarmen?

Bij de start van het vorige stookseizoen heb ik jullie meegenomen in de verzameling aan verwarmingselementen die hier in huis hangen, van middeleeuwse radiatoren tot hypermodern design. Aangestuurd door een slimme-maar-niet-zo-slimme thermostaat (die met wat moeite nog wel aan HomeAssistant te knopen was) en een traditionele gasgestookte CV-ketel uit 2014.

Recent heb ik jullie meegenomen in de start van het nieuwe stookseizoen. Daarbij heb ik jullie meegenomen in de resultaten van het vorige stookseizoen, en merkte ik terloops op dat we ook nog een inbouw-gashaard in de woonkamer hebben. Die heeft in januari een goede onderhoudsbeurt gehad. Was nodig, maar bedrijfjes die dat doen zijn tegenwoordig niet meer zo eenvoudig te vinden. In het laatste deel van de winter hebben we dus nog wel een aantal keren gezellig bij de haard kunnen zitten. En de afgelopen maand ook al. Haard aan, boekje erbij, glaasje whisky onder handbereik, Doggy op schoot, en het plaatje is compleet.

Afgelopen winter hebben we (via de gemeente) ook een keer een energie-adviseur op bezoek gehad. De vraag hoe we in de toekomst ons huis gaan verwarmen is daarbij het lastigste. Verwarming met airconditioning zie ik niet zitten, de ruimtes in ons huis zijn vrij laag en ik wil die lelijke bakken niet in het zicht hebben. En aan een warmtepomp moet ik nog eens goed gaan rekenen met de stookgegevens.

Isolatieplannen

Isolatie is no-regret, zei de energie-adviseur. Daar heb je iets aan ongeacht de toekomstige verwarmingskeuze. De muren zijn dik genoeg danwel na-geïsoleerd. Blijft over: het dak en de ramen.

De ramen? Jawel…. We hebben een allegaartje aan kozijnen. Sommige vermoedelijk 75 jaar oud. Wel allemaal dubbel glas, maar dat is voor het merendeel ook minimaal 30 jaar oud. En doet dus niet zoveel meer. Alleen in de logeerkamer op de eerste etage aan de westkant zitten gloednieuwe kozijnen met HR++-glas uit 2022. Op hele warme en hele koude dagen doen we de luiken aan de westkant van het huis dicht. Dat scheelt een boel.

Maar veel kozijnen in het huis zijn gewoon op, en het dubbele glas ook. Op diverse plekken is er behoorlijke houtrot. Bij noordenwind hadden we afgelopen winter ‘natuurlijke ventilatie’ via de kozijnen aan de noordzijde van de woonkamer, de oudste van het hele huis. Daar valt nauwelijks tegenop te stoken. En ook de deuren en het hang- en sluitwerk zijn niet echt (echt niet) meer van deze tijd. De onderste helft van de voordeur bestaat uit één enkel paneel, een koudebrug van jewelste.

De ramen en deuren

Maar wat te doen? Vakmensen zijn moeilijk te vinden. Uiteindelijk kwamen we via-via-via bij een timmerbedrijf terecht waar we na een goed gesprek ook een goed gevoel bij hadden. En we namen een drastische stap. We laten alle kozijnen en alle buitendeuren vervangen. In de kozijnen komt triple glas. Horren en ventilatiekasten. Alles afsluitbaar. De deuren met driepuntssluitingen. Allemaal maatwerk, kersvers uit de eigen fabriek van het timmerbedrijf. En de schilder komt er meteen achteraan om al die kozijnen strak in de lak te zetten.

Dit najaar nog gaat het gebeuren, alles is opgemeten en de technische tekeningen zijn gemaakt en door ons geaccordeerd, en de productie is bijna klaar. Dat betekent dat we hopelijk dit stookseizoen gaan profiteren van de effecten.

Dakisolatie

Deze winter willen we beginnen met de dakisolatie. Eerst in mijn (kleine) kantoortje. En als dat werkt stapsgewijs door naar logeerkamer, overloop, slaapkamer en badkamer. Die laatste wordt een dingetje, want eigenlijk aan vervanging toe. Vriendin stoort zich er mateloos aan, ik ben iets meer relaxt. Het werkt.

Voor die isolatie moet ik nog even op onderzoek uit. De bovenetage is nu afgetimmerd, boven het plafond zit nog een behoorlijke loze ruimte. We zijn benieuwd wat we daar aantreffen. Regelmatig horen we er iets scharrelen. Liefst willen we de bovenruimte open houden. Een hoge nok, isolatieplaten tegen het dak, klaar. Maar dat gaat allemaal ook afhankelijk zijn van wat we aantreffen als we de schrootjes (jawel… schrootjes…) weg gaan breken. Zo vermoeden we weten we vrijwel zeker dat de muren niet doorlopen tot in de nok. Daar moeten we dus iets op verzinnen.

Ook op de beneden-etage is er nog iets te winnen aan dakisolatie. In een deel van het huis heeft de eerste etage geen betonvloer, maar hout op balken. Als er ergens een plafond opengaat dan gaan we daar ook isolatie tussen stoppen.

Wat te doen?

Het is vooral de verwarmingsvraag die ons bezighoudt. Kan een warmtepomp voldoende kWh leveren, en krijgt het allegaartje aan huidige radiatoren die kWh aan warmte onze kamers in? Ik weet het gewoonweg nog niet. We gaan het gewoon stapje voor stapje doen. Eerst beter isoleren, en kijken wat de effecten daarvan zijn. Ondertussen kan de alternatieve verwarmingstechnologie zich lekker nog even ontwikkelen. Als ons huis en wijzelf er klaar voor zijn, is de technologie dat hopelijk ook.

Hoe duurzaam is jouw huis?