Meneer Elders en Vriendin zijn nu ruim twee jaar weg uit onze banen bij de Rijksoverheid. Dus volg ik het landelijke politieke nieuws met iets meer afstand. Maar nog wel met interesse. En uiteraard heb ik het coalitie-akkoord gelezen dat de basis vormt van onze nieuwe regering.

Als eerste lees ik altijd de financiële bijlage. Dat blijft toch een beetje beroepsdeformatie. Waar gaat het geld naartoe en, minstens zo belangrijk: waar komt het geld vandaan? Want dan kun je daarna het kaf van het koren scheiden. Soms zie je in het akkoord twee pagina’s ronkende en juichende tekst staan over een onderwerp, maar zie je er in de financiële bijlage geen euro van terug. Dan weet je: gelul voor de bühne. Geen geld, geen actie.

Het eerste debat in de Tweede Kamer over het coalitie-akkoord was ook interessanter dan normaal. Normaal is het een formaliteitje. De oppositie predikt hel en verdoemenis, en de coalitie staat er toch een beetje bij met een houding van ‘praat maar lekker door, wij hebben hier een meerderheid dus dit gaat allemaal gewoon gebeuren tenzij we onderling ruzie krijgen en onderweg struikelen‘. Maar dat was dit keer anders.

Minderheid

Want we hebben voor de verandering een minderheidskabinet. Nu is het in Nederland vaak zo dat een kabinet wel een meerderheid heeft in de Tweede Kamer, maar niet in de Eerste Kamer. Maar dit keer is het anders. In beide Kamers geen meerderheid.

Fijne verzameling afsplitsinkjes daar in de Eerste Kamer, overigens…

En dat betekent dat er voor elk voorstel gezocht moet worden naar steun bij tenminste een deel van de oppositie. Dat wordt een feestje, maar niet heus. Want er staan een paar heel grote brokken geld in het akkoord voor problemen die we veel te lang voor ons uitgeschoven hebben. Stikstof en defensie. Dat we ook nog iets moeten met klimaatdoelen en ander achterstallig onderhoud vergeten we dan maar even.

Dat geld moet ergens vandaan komen. En je wilt ook niet al te drastisch aan de belastingknoppen draaien (alhoewel…). Dus moet er bezuinigd worden.

Iets met schouders en lasten

Dus bezuinigingen staan er ook genoeg in het coalitie-akkoord. Bezuinigingen die nogal wat los maken. Een hogere AOW-leeftijd. Nader uit te werken bezuinigingen in de zorg. Een kortere duur van de WW-uitkering. Een belastingverhoging middels een ‘Vrijheidsbijdrage’. Uit een doorrekening van het coalitie-akkoord bleek afgelopen week dat de lagere- en middeninkomens hard geraakt worden. Weinig verrassend. Wel confronterend.

De centrale vraag wordt dus welke weldenkende partij, die geen onderdeel is van het minderheidskabinet, dat soort omstreden bezuinigingen aan een meerderheid gaat helpen? Dan moet je er wel iets heel groots voor terugkrijgen waar jouw achterban op zit te wachten. En dat kost dan natuurlijk weer geld. Daarmee is het effect weer weg…

Je ziet ook meteen sussende woorden. De oppositie ziet ‘kansen’ en de kersverse premier stelt ‘dat er nog tijd is om dingen te verbeteren’. Hij moet wel. Want een minderheidskabinet.

Ik ben dus nog niet heel bezorgd over al die drastische bezuinigingen. Eerst maar eens kijken welke partij het waagt om die dingen aan een meerderheid te helpen. Ik zie het zelfs nog gebeuren dat de hypotheekrenteaftrek toch wordt afgeschaft als onderdeel van een deal. Want het blijft politiek. Alles is mogelijk. Niet alles is fijn.

Wat zijn jouw verwachtingen bij dit nieuwe kabinet?