Wie nu nog Gmail gebruikt is een landverrader

Zo. Dat is een stevige titel, toch? Ik las onlangs deze column in de Trouw en de stelling kwam spontaan bij me op. Afgelopen weekend had Trouw ook een groot artikel onder de titel ‘Je hoeft geen nerd te zijn om van big tech af te komen‘. En dat klopt. Het is mij immers ook gelukt. En ik ben geen nerd! Oh wacht…

Een verduidelijking. Het gaat me niet specifiek om Gmail. Maar iedereen die nu nog denkt dat de grote technologiebedrijven en de Verenigde Staten het beste met ons voor hebben, die wil ik toch wel naïef noemen. Ze zijn alleen geïnteresseerd in ons geld. En daarna(ast) ook in onze persoonlijke data, om die ook nog eens door te verkopen om nóg meer aan ons te verdienen.

Voor het gemak delen ze die informatie bij de minste of geringste druk met de regering. Die rustig kan selecteren op kenmerken die een jaar geleden nog volstrekt onschuldig waren. ‘Ik heb niks te verbergen’, dachten veel mensen jarenlang. Dat klopt misschien wel (saai leven heb je dan), maar kun je er van op aan dat jouw regering niet tussentijds van gedachten verandert over wat goed en kwaad is? En daarnaar handelt?

Als zelfs Koffie Digitalix ingehaald wordt door de toekomst en een serieuze krant als Trouw erover schrijft, dan moet ik toch ook nog maar een keer een poging doen om mensen de weg te wijzen, om ze vanuit de onderwereld van de slechte technologie de weg naar het beloofde land te wijzen. Internet en software zoals het bedoeld was. Het kan wel.

Verdacht

Zelf ben ik natuurlijk al jaren verdacht. Ik ben gevlucht uit de Randstad, ik heb een moestuin, er is steeds minder informatie over mij te vinden op het Grote Boze Internet, ik gebruik geen social media meer, en ik gebruik privé alleen maar open-source software en op privacy georiënteerde diensten zoals Proton. Een groot deel van mijn internetverkeer wordt beschermd door een VPN en verloopt via de Tor-browser. En dan heb ik ook nog een blog waar ik dit soort subversieve ideeën verspreid. Als dat mij verdacht maakt, dan is dat maar zo. Het is nu toch al te laat voor mij.

Ondertussen word ik, die schaarse keren dat ik nog kijk, elke keer weer ziek van het journaal. Het maakt me al niet meer uit of ik de schoft uit Amerika, Rusland, China of een andere dictatuur zie. De wereld van afspraken, diplomatie, fatsoen en pratend tot een oplossing komen is om zeep geholpen, en wordt vervangen door een wereld van macht en machtsdenken. Niet mijn wereld.

En inmiddels vind ik het al niet meer denkbeeldig dat een wraakzuchtige en wispelturige wortel ver weg op een rode knop drukt, en ineens kunnen wij niet meer bij onze data. Nooit gedacht dat die gedachte ooit in mijn hoofd zou komen te zitten.

Het was een lange reis

Als je die data in één van de clouds van Big Tech hebt staan, tenminste. Want ‘de cloud’ bestaat niet, schreef ik begin 2016 al, het is gewoon de computer van iemand anders.

Het was het begin van een lange reis. In 2021 schreef ik voor het eerst uitgebreid over de software die ik gebruikte. Dat mondde uit in een min of meer gestructureerde zoektocht om afscheid te nemen van de gesloten-source en betaalde software van de grote bedrijven. In 2023 installeerde ik Linux Mint op een oude laptop en was positief verrast.

Microsoft365 was hardnekkig. Ik had natuurlijk ook al mijn spreadsheets gebouwd in Excel. De administratie, de hypotheek, de beleggingen en mijn financiële dashboard werden erin bijgehouden. Met honderden macro’s en tientallen door macro’s gegenereerde grafieken. Vakkundig had ik mijzelf vastgezet in het universum van Microsoft.

Ik begon het bouwwerk gestructureerd af te breken door de migratie van mijn administratie naar GnuCash, en de migratie van mijn beleggingen naar Portfolio Performance. De hypotheek en mijn dashboard bouwde ik om naar LibreOffice.

Ook Evernote was hardnekkig. Ze hielpen me enorm door hun abonnementsprijs te vervijfvoudigen, en een paar dagen later was mijn data opgeschoond en verhuisd naar Joplin. En was de weg open om ook Windows definitief achter mij te laten. Daarbij geholpen door Windows 11, dat wil dat ik steeds meer dingen in de cloud op hun computers doe en aanvullende abonnementen neem voor hun ‘kunstmatige intelligentie’ die mijn data en de data van miljarden andere willoze zielen verhaspelt en aan mij terug presenteert.

Uiteindelijk ging ik eind 2024 definitief over naar Linux. Inmiddels weet ik al niet meer beter. En erger ik me steeds meer aan de nukken en voortdurende ‘verbeteringen’ op mijn (nog wel op Microsoft draaiende) laptop die mijn werkgever beschikbaar stelt. En ben ik elk weekend weer blij als ik mijn Linux-laptop aanslinger om de administratie bij te werken, de mail bij te werken, en een paar blogjes te tikken. Mijn data staat veilig. Op computers die van mij zijn.

(A)Sociale media

Ook ik heb eraan meegedaan. Sinds Hyves (wie kent dat nog?) heb ik vrijwel elk sociaal netwerk wat het levenslicht zag wel geprobeerd. Het keerpunt kwam tijdens en na ons verblijf in het Verre Warme Land, dat destijds (en ongetwijfeld nog steeds) tot op het bot verslaafd was aan Facebook. Dat was een druppel, bij terugkomst naar Nederland werd die account opgeheven. Al snel volgde Twitter. Aan Instagram en SnapChat en TikTok en al die andere verslavende eeuwige doemscrollers met zogenaamde vrienden en kattenfilmpjes ben ik niet eens meer begonnen.

Ik schreef er nog niet zo heel lang geleden deze blogpost over. Sindsdien heb ik mijn LinkedIn account ook gewist. Ik heb het mezelf wat makkelijker gemaakt dan deze meneer, maar ik had en heb dan ook geen behoefte meer aan een alternatief.

Niet elke stap is gemakkelijk. Het gebruik van Whatsapp is in Nederland bijvoorbeeld bijzonder hardnekkig, terwijl iedereen nu toch wel meermalen gewaarschuwd is dat Meta (a.k.a. Facebook) meeleest als je de juiste vinkjes niet uit zet. Maar een heel grote groep Nederlanders blijft gemakzuchtig en houdt daarmee elkaar gevangen in het Meta-web. Ik vraag me wel af wat er in hemelsnaam moet gebeuren voordat mensen wél massaal Whatsapp gaan verlaten.

Ik ga hier geen lijstjes met veilige alternatieven delen. Die zijn makkelijk gratis en online te vinden. Gewoon even zoeken. Niet met Google, natuurlijk…

Zelf gebruik ik geen enkel sociaal medium meer. En dat voelt vooral lekker rustig. Geen urenlang doemscrollen. Geen nutteloze emoties over de berichtjes en de levens van andere mensen. Dit blog heeft alleen nog een passieve aanwezigheid op Mastodon. Nieuwe blogs worden daar automatisch doorgepost.

Wat doe ik nog in een cloud?

Ben ik helemaal cloud-vrij? Nee, en dat hoeft ook niet. Voor sommige dingen is een cloud wel handig. Al ben ik wel blij dat de meeste data gewoon op mijn server thuis staat.

Door mijn gebruik van een smartphone en tablet van Apple (waarover zometeen nog iets meer) zit ik nog wel een beetje vast aan de iCloud. Dat heb ik geminimaliseerd. Er staan nog een paar Notities met actielijstjes. En enkele tientallen foto’s. Een paar foto’s van Vriendin, Doggy en Hondje. Een beetje zoals mensen vroeger (of misschien nu ook nog wel) foto’s van hun geliefden in hun portefeuille bewaarden. Nieuwe foto’s die ik maak, bijvoorbeeld in onze tuin voor gebruik op dit blog, worden zo snel mogelijk gedownload op mijn laptop en daarna gewist in de iCloud.

Het belangrijkste dat nog in de iCloud staat is mijn Contactenlijst voor mijn telefoon. Ik hoop van harte dat Proton erin slaagt om hun Contacten beter te integreren met de iPhone. Daarna wordt mijn lijst zo snel mogelijk verwijderd uit de iCloud. En tot die tijd maak ik elke paar maanden een backup van mijn iCloud contacten, en sla die op mijn eigen server op.

Proton Drive is de enige cloud die ik nog een beetje gebruik. Veel staat er niet. Een kopie van wat persoonlijke documenten en een enkele gedeelde spreadsheet (dat kan daar sinds kort!). Als de langverwachte Linux-client voor Proton Drive er is ga ik nog wel eens verder kijken.

Kwetsbaarheden

Ik beschouw Proton op dit moment als de minst onveilige cloud voor mij, al bestaat 100 procent zekerheid natuurlijk niet. Maar Proton is niet mijn grootste resterende kwetsbaarheid.

Er is nog de Google-afhankelijkheid van Vriendin. Alhoewel ook zij inmiddels een Proton-account heeft en de wachtwoordmanager gebruikt. Er is dus hoop voor de komende jaren. Zeker nu je ook bij Proton gedeelde spreadsheets hebt. Ons gedeelde boodschappenlijstje is dus meteen verhuisd van Google Sheets naar Proton Sheets. En daarmee was het laatste restantje Google op mijn telefoon ook weg.

Maar de belangrijkste overgebleven kwetsbaarheden zijn natuurlijk mijn telefoon en tablet van Apple. Dat bedrijf betaalt ook gewoon mee aan de grootse en wanstaltige balzaal vol goud die een zeker iemand aan het Witte Huis in Washington aan het plakken is.

Dus heb ik een voornemen. Mijn huidige telefoon en tablet zijn de laatsten in hun soort. En daar komt geen Android-gedrocht voor in de plaats. Ik heb een paar jaar om open-source alternatieven te testen.

Het kan wel

Deze blogpost is weer veel te lang geworden… Dus complimenten als je het tot hier gered hebt.

Ik ben een heel eind in mijn queeste om van Big Tech af te blijven. Tien jaar geleden bij mijn eerste blogje over de cloud maakte ik me al zorgen, maar ik had nooit durven voorspellen wat zich nu in hoog tempo aan het voltrekken is.

Inmiddels wordt de slapende reus Europa wakker, maar het gaat langzaam. De Franse regering heeft aangekondigd met een eigen alternatief voor Zoom en Teams bezig te zijn. Denemarken en Duitsland doen in ieder geval een serieuze poging om Microsoft de deur te wijzen (terwijl er in Amsterdam gewoon een nieuw en volledig door Microsoft gebruikt datacenter bijkomt). Maar zelfs de Nederlandse Tweede Kamer wil een eigen Nederlandse cloud. Er is hoop.

Leven zonder Big Tech. Het kan wel. Maar je moet er wel iets voor doen. Beginnen. Zolang we nog tijd hebben. Ik ben overigens niet optimistisch. Maar dat is nu eenmaal de aard van dit beestje.

Ben jij ook in beweging?