Water, goud en de landbouwmythe

Goud. Tulpenbollen. Cryptovaluta. Regelmatig zijn er nieuwe grondstoffen waar een beleggingshype over ontstaat. Meestal een zeepbel. Waarden stijgen tot ongekende hoogten en dalen nog veel harder weer naar nul. Zolang er hebzucht is, zullen dit soort hypes er zijn. En zolang er mensen zijn, is er hebzucht.

Maar er zijn ook grondstoffen die echt essentieel zijn. Op dit moment in Nederland is dat water. Zoet water. We zitten in één van de droogste jaren sinds de metingen begonnen zijn. In juli viel er zes millimeter regen in Elders, en het is al weken gortdroog. Augustus begint niet veel beter.

Kanonnen

Huize Elders ligt in het buitengebied. Akkerland en een enkele veehouder, en bosgebieden. Om ons heen zien we de laatste weken op elk moment van de dag en de nacht grote waterkanonnen staan. Aan beken en sloten mag geen water meer onttrokken worden, maar grondwater oppompen mag nog wel.

Aan de rand van de akker staat een grote pomp en een nog grotere haspel. Die haspel trekt langzaam een waterkanon over de akker heen die enorme hoeveelheden water uitstort over de dorstige gewassen. Zo’n set kost € 70.000, las ik onlangs. En verbruikt 10 tot 12 liter diesel per uur, en dan wordt die diesel vanwege de hoge brandstofprijzen ook nog regelmatig gestolen door onverlaten. Zo’n waterkanon stort 50 kubieke meter water, 50.000 liter, per uur uit. In een cirkel met een diameter van zo’n 75 meter.

Zwembad

Dan mijn tuin. We zijn dit jaar op een missie. Het zwembad leeghalen zodat we het af kunnen gaan breken. Daar zat ongeveer 15 kubieke meter water in. En al het hele voorjaar en de hele zomer put ik hier dagelijks uit voor het irrigeren van mijn moestuin.

Elke dag 3 à 4 volle gieters (à 10 liter per stuk) in de kas, 2 gieters voor alle potten en bakken op het terras, en dan nog 2 gieters voor een kwetsbaar perkje in de volle zon en wat nieuwe aanplant. Jong zaaigoed in de moestuin om de andere dag.

Er staat op het moment dat ik dit schrijf nog minder dan 40 cm water in het zwembad. Dat was ruim 125 cm toen het jaar begon.

Waterpomp

Lang leve de grondwaterpomp. Ook dit jaar weer. Ik denk dat de pomp de afgelopen periode een uur of 10 per week draait. En ik heb uitgerekend dat er ongeveer een kubieke meter water per uur naar boven komt.

De moestuin krijgt tweemaal per week twee kuub water, dat is de equivalent van 30 mm regen. Overige perken naar behoefte, minimaal een keer per week. En de bomen krijgen eens per week een liter of 50 per stuk.

Ethiek

‘Wees zuinig met water,’ roepen allerlei instanties en deskundigen. Toch merk ik dat ik me minder schuldig voel na het lezen van de statistiekjes per waterkanon, als ik op een kleine wandeling door Elders er minimaal vijf op volle kracht zie draaien. Zij 50 kubieke meter water per uur, en dat vrijwel voltijds. Ik met 1 kubieke meter water per uur en een uurtje of 10 per week.

Grondwater is van niemand, las ik ergens. Pas als je het oppompt is het van jou. Ik denk dat ik het daar niet mee eens ben. Grondwater is van ons allemaal. Dat is het verschil tussen ‘je het water toe-eigenen door het op te pompen’ en ‘het water stelen van ons allemaal’. En daar mogen we best wat meer verontwaardigd over zijn.

Zeker omdat het water opgeëist wordt door de beroepsgroep die ruim de helft van het Nederlandse grondoppervlak gebruikt voor landbouw en veeteelt. En die decennialang beweerd heeft dat ze ‘de wereld voeden’. Maar daarin zijn ze genadeloos ontmaskerd. We importeren een hoop veevoer en we exporteren een hoop vlees en andere producten. Maar als je de netto voedingswaarde neemt dan produceren we helemaal niet zo veel. Terwijl we hier wel mest en gif als restproducten hebben. Van mij mogen we stoppen met een aantal zinloze teelten. Dingen als snijbloemen. Veel water, veel gif, en je kunt ze niet eten. Liever niet meer dus. Maar ja, ‘economische belangen’.

Wij hebben het oppompen van grondwater op een laag pitje gezet. Voor nu koester ik mijn bijna lege zwembad. Ik kom er dit teeltseizoen wel mee door. Stiekem doe ik een regendans. Maar ik begin haast te krijgen met het creëren van meer waterbergingscapaciteit.

Hoe kom jij de droogte door?